ହୋମ / କୃଷି / ଉତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସ / ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ (ଫସଲ ଚାଷ ପଦ୍ଧତି ବା ରୀତି )
ସେଆର କରନ୍ତୁ

ଫସଲ ଉତ୍ପାଦନ (ଫସଲ ଚାଷ ପଦ୍ଧତି ବା ରୀତି )

କୌଣସି ଜମିରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବିଭିନ୍ନ ଫସଲର ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମିକ ଚାଷକୁ ଫସଲ ଚାଷ ପଦ୍ଧତି କୁହାଯାଏ ।

କୌଣସି  ଜମିରେ   ପ୍ରତିବର୍ଷ   ବିଭିନ୍ନ   ଫସଲର  ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମିକ   ଚାଷକୁ   ଫସଲ   ଚାଷ   ପଦ୍ଧତି   କୁହାଯାଏ  ।  ଫସଲ  ଚାଷ   ପଦ୍ଧତି  ବା  ରୀତି   ଫାର୍ମର   ସମ୍ବଳ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ   ଫାର୍ମ   ଉଦ୍ୟୋଗ  ଏବଂ  ପ୍ରଯୁକ୍ତି   ବିଦ୍ୟା   ଉପରେ  ନିର୍ଭରଶୀଳ  ଫାର୍ମର  ସମ୍ବଳଗୁଡିକ  ହେଲା   ଜମି, ଶ୍ରମିକ , ଜଳ, ଅର୍ଥ  ଏବଂ   ଅନ୍ୟ  କୃଷି   ଉପକରଣ   । ଜମି  ସୀମିତ  ଥିଲେ  ମିଳୁଥିବା   ଜଳ  ଏବଂ   ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର   ପୂର୍ଣ୍ଣ   ବିନିଯୋଗ   ପାଇଁ   ସଘନ   ଫସଲ  ପଦ୍ଧତି  ଅନୁସୃତ  ହୁଏ   । ଯଥେଷ୍ଟ   ପରିମାଣରେ  ଏବଂ  ଶସ୍ତାରେ   ଶ୍ରମିକ  ମିଳୁଥିଲେ   ଫସଲ   ପଦ୍ଧତିରେ  ଅଧିକ  ଶ୍ରମିକ  ଆବଶ୍ୟକ   କରୁଥିବା   ପନିପରିବା   ଫସଲକୁ  ସ୍ଥାନ   ଦିଆଯାଏ   । ଅର୍ଥର  ଅସୁବିଧା  ନଥିଲେ  ଆଖୁ, ଆଳୁ, ହଳଦୀ  ଆଦି  ଅଧିକ  ଅର୍ଥ  ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା   ଫସଲ  ଚାଷ  କରାଯାଏ  । ବାର୍ଷିକ  ବୃଷ୍ଟିପାତ  750 ମି.ମି. ରୁ  କମ୍  ଥିଲେ   ବର୍ଷକ   ମଧ୍ୟରେ   ଗୋଟିଏ  ଫସଲ   ଚାଷ   କରାଯାଏ   । ୭୫୦ ମି.ମି.  ରୁ  ଅଧିକ  ବୃଷ୍ଟିପାତ  ହେଲେ  ଦୁଇଟି  ଫସଲ  ଚାଷ  କରାଯାଇପାରେ   । ଜଳସେଚନ  ସୁବିଧା   ଥିଲେ  ଏବଂ  ଜଳବାୟୁ  ଅନୁକୂଳ  ଥିଲେ  ବହୁ  ଫସଲ  ଚାଷ  ପଦ୍ଧତି   ଅନୁସୃତ  ହୁଏ   ।  ଫାର୍ମର  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ   ଉଦ୍ୟୋଗ   ଯଥା – ଗୋପାଳନ, କୁକୁଟ  ପାଳନ  ଇତ୍ୟାଦି  ଫସଲ  ପଦ୍ଧତିକୁ  ପ୍ରଭାବିତ   କରନ୍ତି   । ଫାର୍ମର  ଉଦ୍ୟୋଗ  ମଧ୍ୟରେ  ଗୋପାଳନ  ସ୍ଥାନ  ପାଇଲେ   ଫସଲ   ପଦ୍ଧତି   ମଧ୍ୟରେ   ଗୋ- ଖାଦ୍ୟ  ଫସଲକୁ  ସ୍ଥାନ   ଦିଆଯାଏ   । ପ୍ରଯୁକ୍ତି   ବିଦ୍ୟାର   ବିକାଶ  ସହିତ   ଫସଲ   ପଦ୍ଧତିର  ମଧ୍ୟ   ପରିବର୍ତ୍ତନ   ଘଟେ   । ଆଗରୁ  ବହୁ  ଫସଲ  ଚାଷ   ତିନୋଟି  ଫସଲର  କ୍ରମାନ୍ଵୟ   ଚାଷରେ   ସୀମିତ   ଥିଲା   । ଏବେ  କିନ୍ତୁ  ରିଲେ   ଫସଲ  ଚାଷ  ପଦ୍ଧତି  ଅବଲମ୍ବନ   କରି   ବର୍ଷକ  ମଧ୍ୟରେ  ଗୋଟିଏ  ଜମିରେ  ୪ – ୫ ଟି   ଫସଲ  ଚାଷ  କରାଯାଇପାରୁଛି   । ସମ୍ବଳ  ଏବଂ  ପ୍ରଯୁକ୍ତି   ବିଦ୍ୟାଭିତ୍ତିରେ   ଅନୁସୃତ  ହେଉଥିବା  ବିଭିନ୍ନ   ପ୍ରକାର  ଫସଲ  ପଦ୍ଧତିଗୁଡିକ  ନିମ୍ନରେ   ବର୍ଣ୍ଣନା   କରାଯାଇଛି  ।

ଏକ  ପ୍ରକାର ଫସଲର ପୌନଃ ପୌନିକ ଚାଷ

ଏକ  ପଦ୍ଧତିରେ   ଗୋଟିଏ  ପ୍ରକାର  ଫସଲକୁ   ବର୍ଷ  ପରେ  ବର୍ଷ   ଗୋଟିଏ   ଜମିରେ   ଚାଷ   କରାଯାଏ   । ଜଳବାୟୁ , ଜମି ପ୍ରକାର , ସାମାଜିକ  ଓ  ଆର୍ଥିକ   ଅବସ୍ଥା  ଏବଂ  କୌଣସି   ଫସଲରେ  ବିଶେଷ   ପାରଦର୍ଶିତା   ହେତୁ   ଏକ  ପ୍ରକାର   ଫସଲକୁ   ପୌନଃ  ପୌନିକ   ଚାଷ   କରାଯାଇଥାଏ   । ଜଳାକ୍ରାନ୍ତ  ଜମିରେ   ଅନ୍ୟ   କୌଣସି   ଫସଲ  ଚାଷ   କରିବା   ସମ୍ଭବ   ହେଉ   ନଥିବାରୁ   ବର୍ଷ  ପରେ   ବର୍ଷ  ଧାନ  ଚାଷ   କରାଯାଏ   । ବିଶେଷ   ପାରଦର୍ଶିତା   ହେତୁ  କେତେକ   ଅଞ୍ଚଳରେ   ବର୍ଷ  ପରେ  ବର୍ଷ  ଗୋଟିଏ   ଜମିରେ  ଧୂଆଁପତ୍ର   ଚାଷ  କରାଯାଏ   ।

ଏକ ଫସଲ ଚାଷ

କୌଣସି  ଜମିରେ   ଗୋଟିଏ  କୃଷି  ବର୍ଷ   ମଧ୍ୟରେ  ଗୋଟିଏ  ଫସଲ  ଚାଷ   କରାଯାଉଥିଲେ   ତାହାକୁ   ଏକ  ଫସଲ  ଚାଷ  କୁହାଯାଏ  । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ  ସ୍ୱଳ୍ପ  ବୃଷ୍ଟିପାତ  ହେଉଥିବା  ବର୍ଷଧାର  ଜମିରେ  ଧାନ, ମକା, ଜୁଆର, ମାଣ୍ଡିଆ  ତଥା  ଚିନାବାଦାମ  ବା  ହରଡ  ଯେ  କୌଣସିଆ  ଗୋଟିଏ  ଫସଲ  ଚାଷକରି  ଅମଳ  ପରେ  ଜମି  ପଡିଆ  ରଖାଯାଏ  ।

ଦୋ ଫସଲି ଚାଷ

ଗୋଟିଏ   କୃଷି  ବର୍ଷ  ମଧ୍ୟରେ  ଗୋଟିଏ   ଜମିରେ   ଦୁଇଟି   ଫସଲର  କ୍ରମାନ୍ଵୟ  ଚାଷକୁ   ଦୋ  ଫସଲି   ଚାଷ   କୁହାଯାଏ   । ଯଥା  ଧାନ, ମୁଗ, ମକା – ସୋରିଷ , ମାଣ୍ଡିଆ – କୋଳଥ, ନଳିତା – ବିରି   । ଏହି  ଫସଲ  ପଦ୍ଧତିରେ   ଫସଲ   ସଘନତା   ୨୦୦  ପ୍ରତିଶତ   ହୋଇଥାଏ   ।

ବହୁ ଫସଲି ଚାଷ

ଗୋଟିଏ   କୃଷି   ବର୍ଷ  ମଧ୍ୟରେ  ଗୋଟିଏ   ଜମିରେ  କ୍ରମାନ୍ଵୟରେ  ଦୁଇରୁ  ଅଧିକ  ଫସଲ  ଚାଷ  କରିବାକୁ  ବହୁ  ଫସଲି   କୁହାଯାଏ   । ଯଥା : ଧାନ – ଆଳୁ – ରାଶି , ଧାନ – ଗହମ – ମୁଗ , ଧାନ – ସୋରିଷ – ଧାନ, ନଳିତା – ଧାନ – ଆଳୁ , ବୋଇତାଳୁ – ମୂଳା – ଫୁଲକୋବି – ଭେଣ୍ଡି, ଭେଣ୍ଡି – ଫୁଲକୋବି – ଉଲକୋବି -  ବୋଇତାଳୁ  । ବହୁ   ଫସଲି   ଚାଷକରି   ଫସଲ  ସଘନତା  ୨୦୦ ପ୍ରତିଶତରୁ  ଅଧିକ  ହୋଇଥାଏ   ।

ରିଲେ ଫସଲି ଚାଷ

ଏହି  ପଦ୍ଧତିରେ  ଫସଲଗୁଡିକୁ  କ୍ରମାଗତଭାବରେ  ଚାଷ   କରାଯାଏ   । ପୂର୍ବ  ଫସଲ   ଅମଳ   ହେବା  ପୂର୍ବରୁ   ପରବର୍ତ୍ତୀ   ଫସଲକୁ   ଜମିରେ   ବୁଣାଯାଏ  କିମ୍ବା  ତଳି  ପକାଯାଏ   । ଯାହାଦ୍ୱାରା   ପୂର୍ବ   ଫସଲ  ଅମଳ  ହେବା  ସଙ୍ଗେ  ସଙ୍ଗେ   ଜମିକୁ   ଆଦୌ   ପଡିଆ  ନରଖି  ପରବର୍ତ୍ତୀ  ଫସଲକୁ  ରୁଆ  ଯାଇପାରିବ   । ଏହି  ଫସଲ  ପଦ୍ଧତି  ରିଲେ  ଦୌଡ  ସଙ୍ଗେ  ସମାନ   । ଗୋଟିଏ   ଫସଲ  ଅମଳ   ପରେ   ସମୟ   ନଷ୍ଟ   ନକରି   ଅତିଶୀଘ୍ର   ଜମିକୁ   ପରବର୍ତ୍ତୀ   ଫସଲକୁ   ହସ୍ତାନ୍ତର   କରାଯାଏ  ଯଥା : ନଳିତା – ଧାନ , ସୋରିଷ – ପିଆଜ , ଧାନ – ଫୁଲକୋବି – ପିଆଜ  । ପ୍ରଥମ   ଉଦାହରଣରେ  ନଳିତା   କଟା  ହେବା   ପୂର୍ବରୁ  ଧାନତଳି  ପ୍ରସ୍ତୁତ  ହୋଇସାରିଥାଏ  ଏବଂ  ସୋରିଷ  ଅମଳ  ହେବା  ପୂର୍ବରୁ  ପିଆଜ  ତଳି  ପ୍ରସ୍ତୁତ   ହୋଇସାରିଥାଏ    । ଏଣୁ   ପୂର୍ବ  ଫସଲ   ଅମଳ  ପରେ   ଜମି   ପଡିଆ   ନରଖି   ଅତିଶୀଘ୍ର   ପରବର୍ତ୍ତୀ   ଫସଲ   ଲଗାଯାଏ   । ସେହିପରି   ଦ୍ଵିତୀୟ  ଉଦାହରଣରେ  ଧାନ   କାଟିବା   ପୂର୍ବରୁ  ଫୁଲକୋବି  ତଳି  ଏବଂ   ଫୁଲକୋବି   ଅମଳ   ହେବା   ପୂର୍ବରୁ   ପିଆଜ   ତଳି   ପ୍ରସ୍ତୁତ   ହୋଇସାରିଥାଏ   । ମକା – ସହଳ,  ଆଳୁ – ଡେରି  ଆଳୁ- ବୋଇତାଳୁ  ମକା – ଆଳୁ – ପିଆଜ – ଭେଣ୍ଡି  ମଧ୍ୟ   ରିଲେ   ଫସଲ  ଚାଷର  ଆଉ  ଦୁଇଟି   ଉଦାହରଣ   । ପ୍ରଥମ  ଉଦାହରଣରେ   ଆଳୁ   ଖୋଲିବା  ପୂର୍ବରୁ   ବୋଇତାଳୁ   ଏବଂ   ଦ୍ଵିତୀୟ  ଉଦାହରଣରେ   ଆଳୁକୁ  ହୁଡା  ଟେକିବା   ପରେ   ସିଆରରେ  ପିଆଜ  ଏବଂ  ପିଆଜ  ଖୋଲିବା  ପୂର୍ବରୁ   ଧାଡି  ମଝିରେ  ଭେଣ୍ଡି  ଲଗାଯାଏ   । ଅଣ – ଜଳସେଚିତ  ଜମିରେ   ଧାନ   କାଟିବା  ପୂର୍ବରୁ  ବିରି, ମଟର,  ଫେଶି,  ଖେସାରି  ଆଦି  ଛାଟିବାକୁ  ମଧ୍ୟ  ରିଲେ   ଫସଲ   ଚାଷ   କୁହାଯାଏ   । ଏହି  ପ୍ରକାର  ଫସଲ  ପଦ୍ଧତିକୁ   ଆମ  ରାଜ୍ୟରେ   ଛଟା   ଫସଲ   କୁହାଯାଏ   ।

ମୂଳୀ ଫସଲ

ବହୁବର୍ଷୀ  ବା  ବହୁକାଟ   ଫସଲରେ  ମୂଳୀର  ପୁନଃ  ବଢୁଥିବା   ଫସଲକୁ  ମୂଳୀ  ଫସଲ  କୁହାଯାଏ   । ଆଖୁ, ଜୁଆର, ବାଜରା, ଓଟ, ଧାନ, ବରସିମ, ନେପିଅର ଘାସ, ଗିନିଘାସ  ଓ  ଡଙ୍ଗରରାଣୀରେ  ପ୍ରଥମ  ଅମଳ  ପରେ  ମୂଳୀ  ଫସଲ ରଖାଯାଇଥାଏ   । କଟା ଯାଇଥିବା  ମୂଳୀ  ଅଂଶରୁ  ନୂଆ ପିଲ  ବା  ଶାଖା  ବାହାରି   ପୁଣି   ବଢେ ଓ  କଟାଯାଇ  ଅମଳ  କରାଯାଏ  । ଏ  ପ୍ରକାର  ଫସଲରେ   ଚାଷ   ଖର୍ଚ୍ଚ   କମ୍ ଲାଗେ   । ଚାଷ  ଉପକରଣ  କମ୍  ଆବଶ୍ୟକ   ହୁଏ  ଓ  ଫସଲ   ଅବଧି   କମ୍ ହୁଏ  ଏବଂ  ଦିନ ପିଛା   ଉତ୍ପାଦନ   ଅଧିକ  ମିଳେ   ।

ଆଧାର  - ଶିକ୍ଷକ  ଶିକ୍ଷା  ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ରାଜ୍ୟ  ଶିକ୍ଷା  ଗବେଷଣା  ଓ  ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ  ପରିଷଦ

2.95833333333
ଆପଣଙ୍କର ପରାମର୍ଶକୁ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

( ଯ଼ଦି ଆପଣଙ୍କର କିଛି କମେଣ୍ଟ / ପରାମର୍ଶ ଉକ୍ତ ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁକୁ ନେଇ ରହିଛି ତେବେ ଦଯାକରି ତାହାକୁ ଏଠାରେ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

Enter the word
ନେବିଗତିଓଂ
Back to top