ହୋମ / କୃଷି / ମୃତ୍ତିକା / ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି ହେବାର ବିଭିନ୍ନ ପଥ
ସେଆର କରନ୍ତୁ

ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି ହେବାର ବିଭିନ୍ନ ପଥ

ଫସଲ ଅମଳ ପରିମାଣ ଯେତେ ଅଧିକ ହୁଏ, ସେହି ଅନୁପାତରେ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟସାର ମୃତ୍ତିକାରୁ କ୍ଷୟହୋଇଥାଏ ।

ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି

ଫସଲ

ଅମଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫସଲ  ଯେଉଁ  ଖାଦ୍ୟସାର ଗୁଡିକ ମୃତ୍ତିକାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ । ତାହା ଫସଲର ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ  ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ  ରହିଥାଏ । ଫସଲ  ଅମଳ  କରିନେବା ଦ୍ଵାରା  ସେ  ସେଥିରେ  ଥିବା  ଖାଦ୍ୟସାର ମୃତ୍ତିକାର  ଚାଲିଯାଏ  । ଫସଲ  ଅମଳ ପରିମାଣ  ଯେତେ ଅଧିକ ହୁଏ , ସେହି  ଅନୁପାତରେ ଅଧିକ  ଖାଦ୍ୟସାର ମୃତ୍ତିକାରୁ କ୍ଷୟ  ହୋଇଥାଏ । ଫସଲର ଯେଉଁ  ଅଂଶ ନେବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ  ସେତିକି  ନେଇ , ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶକୁ ମାଟିରେ ମିଶାଇ ଦେଲେ ମାଟିରୁ  ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି ପରିମାଣ ଯଥେଷ୍ଟ  କମିଯିବ ଓ ଉର୍ବରତା ସଂରକ୍ଷିତ  ହୋଇପାରିବ  ।

ନିକ୍ଷାଳନ

ମୃତ୍ତିକାର  ଜଳଧାରଣ ଶକ୍ତି ଠାରୁ  ବେଶି ବର୍ଷା  ହେଲେ  ବା ଜଳସେଚନ କଲେ ବଳକା ଜଳ ମୃତ୍ତିକା ଛିଦ୍ର  ମଧ୍ୟ ଦେଇ ତଳକୁ  ଓ ଚାରିଆଡକୁ ବହିଯାଏ । ଏଥିରେ   ମୃତ୍ତିକାରେ ଥିବା ଦ୍ରବଣୀୟ ଖାଦ୍ୟସାର ମଧ୍ୟ ମିଶି  ନଷ୍ଟହୁଏ । ଏହା  ଫଳରେ ଉପର ମାଟିର  ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି ଘଟେ । ଅଧିକ ବଡ ଛିଦ୍ରଥିବା ଏବଂ  କମ୍  ଜଳଧାରଣ  ଶକ୍ତିଥିବା ବାଲିଆ ମୃତ୍ତିକାରୁ ଏହି ପ୍ରକାର ହାନି ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ।

ଉଦ୍ ବାୟନ

ମୃତ୍ତିକାରୁ କେତେକ ଖାଦ୍ୟସାର ପ୍ରତିକୂଳ ଅବସ୍ଥାରେ ଗ୍ୟାସ ଆକାରରେ ବାହାରିଯାଏ । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ କ୍ଷାରୀୟ ମୃତ୍ତିକାରୁ ଯବକ୍ଷାର ଆମୋନିଆ ଗ୍ୟାସ ଆକାରରେ   ହାନି ହୁଏ । ମୃତ୍ତିକା କ୍ରମାଗତଭାବେ  ଜଳ  ପରିପୃକ୍ତ ରହିଲେ ଯବକ୍ଷାର ଓ ତା ପରେ, NO ଗ୍ୟାସରେ  ପରିଣତ  ହୋଇ ନିର୍ଗତ ହୁଏ। ଏହାକୁ ବିଭୁୟନ କୁହାଯାଏ ରୁ  ଗ୍ୟାସରେ ପରିଣତ ହୋଇ ନିର୍ଗତ  ହୁଏ ।

ମୃତ୍ତିକା କ୍ଷୟ

ଛେଚାବର୍ଷା ହେଲେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମୃତ୍ତିକା କଣିକା ବିକ୍ଷେପିତ ହୋଇ ଗୋଳିପାଣି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି  ଗୋଳିପାଣି ବହିଗଲେ ଏଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟସାର ବୋହିଯାଏ ।

ଉପରୋକ୍ତ  ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହେଉଥିବା ଖାଦ୍ୟସାର ହାନିକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ  ନିରୋଧ କରିବା ସମ୍ଭବ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଥାସମ୍ଭବ କମ୍ କରାଯାଇପାରିଲେ ମୃତ୍ତିକା ଅଧିକଉର୍ବର ରହେ ।

ଉଦ୍ଭିଦ ଗ୍ରହଣୀୟ ଖାଦ୍ୟସାର

ସବୁ  ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟସାର ଉଦ୍ଭିଦ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ ନାହିଁ । ଉଦ୍ଭିଦ ଗ୍ରହଣୀୟ ଭିତରେ ସେଗୁଡିକୁ ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ୩ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ  ଯଥା  : -

ସହଜରେ  ଗ୍ରହଣୀୟ ଖାଦ୍ୟସାର

ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ରବଣରେ ଖାଦ୍ୟସାର ଆୟନ ରୂପରେ ଥିଲେତାହାକୁ ଉଦ୍ଭିଦ ଚେର ଅକ୍ଲେଶରେ ଶୋଷଣ କରିଦେଇପାରେ ।

ଧୀରେ ଧୀରେ ଗ୍ରହଣୀୟ

ମୃତ୍ତିକା ଶ୍ଲେଷାଭରେ ଅଧିଶୋଷିତ ହୋଇ ବିନିମୟଶୀଳ ଆୟନ ଭାବରେ ରହିଥିବା ଖାଦ୍ୟସାର ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ । ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ରବଣରେ ଥିବା ବିନିମୟଶୀଳ ଆୟନଗୁଡିକୁ ହିଁ ଉଦ୍ଭିଦ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ । ଉଦ୍ଭିଦ  ଗ୍ରହଣ କରିନେବା ହେତୁ ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ରବଣରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଆୟନର ସଘନତା ଏବଂ ପରିମାଣହ୍ରାସ ପାଇଲେ ଶ୍ଲେଷାଭ ପୃଷ୍ଠରୁ   ବିନିମୟଶୀଳ  ଆୟନ ଦ୍ରବଣକୁ ସହଜ ଗ୍ରହଣୀୟ  ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ନେଇଆସେ । ସାର ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ଵାରା ଦ୍ରବଣରେ  ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଆୟନର  ସଘନତା  ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲେ  ଦ୍ରବଣରୁ   ଆୟନ  କଲଏଡ   ପୃଷ୍ଠରେ   ଅଧିକ  ମାତ୍ରାରେ ଅଧିଶୋଷିତ ହୋଇଯାଏ । ଯଦି ଏହା  ନ ହୁଅନ୍ତା  ତେବେ ମୃତ୍ତିକା  ଦ୍ରବଣରେ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଆୟନର  ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଷଣ  ଯୋଗୁଁ  ବିଷାକ୍ତ ପ୍ରଭାବ  ପଡନ୍ତା । ନିକ୍ଷାଳନ ଏବଂ ଉଦ୍ ବାୟୀନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ  ଅଧିକ ପରିମାଣ  ନଷ୍ଟ  ହୁଅନ୍ତା । ତେଣୁ  ଯେତେ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଖାଦ୍ୟସାର କଲଏଡ  ପୃଷ୍ଠରେ  ବିନିମୟଶୀଳ   ରୂପରେ  ଅଧିଶୋଷିତ  ହୋଇରହିପାରିବ ସେତେ ଭଲ ଏବଂ ମୃତ୍ତିକାର ଉର୍ବରତା ସେହି  ଅନୁସାରେ ଅଧିକହେବ ।

ଧୀର  ମନ୍ଥରଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ

ମୃତ୍ତିକାସ୍ଥ  କ୍ଲିଷ୍ଟ  ଜୈବ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଖଣିଜ ଲବଣ  ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ହୋଇରହିଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଉପାଦାନ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ । ଜୈବ  ପଦାର୍ଥର ଅବଘଟନ ତତ୍ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ  ଉପାଦାନ ସରଳ ଯୌଗିକ  ପଦାର୍ଥରେ  ପରିଣତ ହୁଏ । ସେହିପରି ଖଣିଜ ଅବକ୍ଷୟ ଓ ବିଘଟନ ହେଲେ ତତ୍ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ଉପାଦାନ ସରଳ ଯୌଗିକ  ଏବଂ  ଆୟନରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ଅପଘଟନକାରୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅତି ମନ୍ଥର । ସ୍ଵଳ୍ପକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଉପରୋକ୍ତ କ୍ଲିଷ୍ଟପଦାର୍ଥ ଗୁଡିକରୁ  ଗ୍ରହଣୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ   ରୂପାନ୍ତରିତ ହେଉଥିବା ପରିମାଣ ଅତି ନଗଣ୍ୟ କହିଲେ ଚଳେ । ତେଣୁ   ସ୍ଥଳବିଶେଷରେ କ୍ଲିଷ୍ଟ ପଦାର୍ଥ ଓ ପ୍ରାଥମିକ ଖଣିଜ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ  ଖାଦ୍ୟସାର  ଉପାଦାନକୁ  ଅଗ୍ରହଣୀୟ ବୋଲି ଧରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ   ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ବିଚାର କଲେ ଏଥିରେ ଥିବା ଖାଦ୍ୟସାର ଉପାଦାନ କାଳକ୍ରମେ ଗ୍ରହଣୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ   ଖାଦ୍ୟସାରକୁ  ଗଚ୍ଛିତ  ଉତ୍ସ କୁହାଯାଏ   ।

ଉପରୋକ୍ତ ୩ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟସାର ପରସ୍ପର  ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ । ଉଦ୍ଭିଦ   ଗ୍ରହଣୀୟତା  ଦୃଷ୍ଟିରୁ  ସେଗୁଡିକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ବୋଲି ବିଚାର କରାଯାଏ । ନିମ୍ନରେ  ସରଳ   ଭାବରେ  ବୁଝାଇ ଦିଆଯାଇଛି ।

ମୃତ୍ତିକାରେ ଥିବା ମୋଟ ଖାଦ୍ୟସାର ପରିମାଣର ଅତି ଅଳ୍ପ ଭାଗ  ମାତ୍ର  ମୃତ୍ତିକା ଦ୍ରବଣରେ ଏବଂ  ମୃତ୍ତିକା ଶ୍ଲେଷାଭ ପୃଷ୍ଠରେ ଅଧିଶୋଷିତ  ଆୟନ ଭାବରେ ଥାଏ । ଏହି   ଉଭୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟସାର ଉଦ୍ଭିଦକୁ  ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ  ବା  ଅବିଳମ୍ବେ  ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଥିବାରୁ ସେହି ପରିମାଣ ଉଦ୍ଭିଦ ଗ୍ରହଣୀୟ ପରିମାଣ ଭାବରେ ଧରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ  ମୋଟ ପରିମାଣର ମୁଖ୍ୟଭାଗ ଗଚ୍ଛିତ  ଖାଦ୍ୟସାର  ଭାବରେ ଥାଏ । ଏହା ସାଥି ସାଥି ଉଦ୍ଭିଦକୁ ସହଜରେ ମିଳେ ନାହିଁ  ।

ଆଧାର  - ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ରାଜ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଗବେଷଣା  ଓ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ  ପରିଷଦ

3.07407407407
ଆପଣଙ୍କର ପରାମର୍ଶକୁ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

( ଯ଼ଦି ଆପଣଙ୍କର କିଛି କମେଣ୍ଟ / ପରାମର୍ଶ ଉକ୍ତ ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁକୁ ନେଇ ରହିଛି ତେବେ ଦଯାକରି ତାହାକୁ ଏଠାରେ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

Enter the word
ନେବିଗତିଓଂ
Back to top