ହୋମ / କୃଷି / ମୃତ୍ତିକା / ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି ହେବାର ବିଭିନ୍ନ ପଥ
ସେଆର କରନ୍ତୁ

ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି ହେବାର ବିଭିନ୍ନ ପଥ

ଫସଲ ଅମଳ ପରିମାଣ ଯେତେ ଅଧିକ ହୁଏ, ସେହି ଅନୁପାତରେ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟସାର ମୃତ୍ତିକାରୁ କ୍ଷୟ ହୋଇଥାଏ ।

ଖାଦ୍ୟସାର ହାନି

ଫସଲ

ଅମଳ  ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ   ଫସଲ  ଯେଉଁ  ଖାଦ୍ୟସାରଗୁଡିକ   ମୃତ୍ତିକାରୁ   ଗ୍ରହଣ   କରିଥାଏ   ତାହା  ଫସଲର  ବିଭିନ୍ନ  ଅଙ୍ଗ   ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗରେ  ରହିଥାଏ   । ଫସଲ   ଅମଳ   କରିନେବା   ଦ୍ଵାରା  ସେ  ସେଥିରେ  ଥିବା  ଖାଦ୍ୟସାର  ମୃତ୍ତିକାର  ଚାଲିଯାଏ  । ଫସଲ  ଅମଳ  ପରିମାଣ   ଯେତେ   ଅଧିକ  ହୁଏ , ସେହି  ଅନୁପାତରେ   ଅଧିକ  ଖାଦ୍ୟସାର   ମୃତ୍ତିକାରୁ  କ୍ଷୟ  ହୋଇଥାଏ । ଫସଲର   ଯେଉଁ  ଅଂଶ   ନେବା   ନିହାତି  ଆବଶ୍ୟକ   ସେତିକି   ନେଇ , ଅବଶିଷ୍ଟ   ଅଂଶକୁ   ମାଟିରେ   ମିଶାଇ   ଦେଲେ   ମାଟିରୁ   ଖାଦ୍ୟସାର   ହାନି  ପରିମାଣ  ଯଥେଷ୍ଟ  କମିଯିବ  ଓ  ଉର୍ବରତା  ସଂରକ୍ଷିତ  ହୋଇପାରିବ  ।

ନିକ୍ଷାଳନ

ମୃତ୍ତିକାର   ଜଳଧାରଣ  ଶକ୍ତିଠାରୁ   ବେଶି  ବର୍ଷା   ହେଲେ   ବା  ଜଳସେଚନ   କଲେ  ବଳକା  ଜଳ   ମୃତ୍ତିକା  ଛିଦ୍ର   ମଧ୍ୟ  ଦେଇ   ତଳକୁ  ଓ   ଚାରିଆଡକୁ   ବହିଯାଏ   । ଏଥିରେ   ମୃତ୍ତିକାରେ  ଥିବା   ଦ୍ରବଣୀୟ  ଖାଦ୍ୟସାର  ମଧ୍ୟ  ମିଶି  ନଷ୍ଟହୁଏ   । ଏହା  ଫଳରେ  ଉପର   ମାଟିର  ଖାଦ୍ୟସାର  ହାନି   ଘଟେ   । ଅଧିକ  ବଡ  ଛିଦ୍ରଥିବା  ଏବଂ  କମ୍  ଜଳଧାରଣ  ଶକ୍ତିଥିବା   ବାଲିଆ  ମୃତ୍ତିକାରୁ  ଏହି  ପ୍ରକାର  ହାନି  ଅଧିକ  ହୋଇଥାଏ   ।

ଉଦ୍ ବାୟନ

ମୃତ୍ତିକାରୁ   କେତେକ  ଖାଦ୍ୟସାର  ପ୍ରତିକୂଳ   ଅବସ୍ଥାରେ   ଗ୍ୟାସ   ଆକାରରେ  ବାହାରିଯାଏ   । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ  କ୍ଷାରୀୟ  ମୃତ୍ତିକାରୁ  ଯବକ୍ଷାର   ଆମୋନିଆ   ଗ୍ୟାସ   ଆକାରରେ   ହାନି  ହୁଏ   । ମୃତ୍ତିକା  କ୍ରମାଗତଭାବେ  ଜଳ  ପରିପୃକ୍ତ   ରହିଲେ   ଯବକ୍ଷାର  ଓ  ତା ପରେ, NO ଗ୍ୟାସରେ  ପରିଣତ  ହୋଇ   ନିର୍ଗତ   ହୁଏ  । ଏହାକୁ   ବିଭୁୟନ  କୁହାଯାଏ   ରୁ    ଗ୍ୟାସରେ  ପରିଣତ  ହୋଇ  ନିର୍ଗତ   ହୁଏ   ।

ମୃତ୍ତିକା  କ୍ଷୟ

ଛେଚା   ବର୍ଷା   ହେଲେ   ସୂକ୍ଷ୍ମ   ମୃତ୍ତିକା   କଣିକା   ବିକ୍ଷେପିତ   ହୋଇ   ଗୋଳିପାଣି   ସୃଷ୍ଟିହୁଏ   । ଏହି  ଗୋଳିପାଣି   ବହିଗଲେ   ଏଥିରେ   ବିଭିନ୍ନ   ଖାଦ୍ୟସାର  ବୋହିଯାଏ   ।

ଉପରୋକ୍ତ  ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ   ହେଉଥିବା  ଖାଦ୍ୟସାର   ହାନିକୁ  ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ  ନିରୋଧ   କରିବା   ସମ୍ଭବ  ନହେଲେ  ମଧ୍ୟ  ଯଥାସମ୍ଭବ   କମ୍ କରାଯାଇପାରିଲେ   ମୃତ୍ତିକା   ଅଧିକ  ଉର୍ବର   ରହେ    ।

ଉଦ୍ଭିଦ  ଗ୍ରହଣୀୟ  ଖାଦ୍ୟସାର

ସବୁ  ପ୍ରକାର  ଖାଦ୍ୟସାର  ଉଦ୍ଭିଦ  ଗ୍ରହଣ  କରିପାରେ  ନାହିଁ   । ଉଦ୍ଭିଦ  ଗ୍ରହଣୀୟ  ଭିତରେ   ସେଗୁଡିକୁ  ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ   ୩ଟି  ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ  ବିଭକ୍ତ   କରାଯାଏ  ଯଥା  : -

ସହଜରେ   ଗ୍ରହଣୀୟ   ଖାଦ୍ୟସାର

ମୃତ୍ତିକା  ଦ୍ରବଣରେ  ଖାଦ୍ୟସାର   ଆୟନ  ରୂପରେ   ଥିଲେ  ତାହାକୁ   ଉଦ୍ଭିଦ  ଚେର  ଅକ୍ଲେଶରେ   ଶୋଷଣ   କରିଦେଇପାରେ  । ଚେର   ଗ୍ରହଣୀୟ  ଆୟନ  ରୂପଗୁଡିକ  ନିମ୍ନରେ   ପ୍ରଦତ୍ତ   ହେଲା   ।

ଖାଦ୍ୟସାର ଉପାଦାନ

ଯବକ୍ଷାର (Nitrogen) =   ଏବଂ   (ନାଇଟ୍ରେଟ  ଓ ଆମୋନିୟମ)

ଫସଫରସ୍ (Phosphorus) =   ଏବଂ

ପୋଟାସିଅମ (Potassium) =

କାଲସିଅମ (Calcium) =

ମାଗ୍ନେସିଅମ (Magnesium) =

ଗନ୍ଧକ  (Sulphur)=   (ସଲଫେଟ)

ଲୌହ (Iron) =

ମାଙ୍ଗାନିଜ (Manganese) =

ତମ୍ବା (Copper)=

ଦସ୍ତା  (Zinc) =

ଟାଙ୍ଗଣ (Boron) = ,    (ବୋରେଟ ଆୟନ)

ମଳିବଡେନମ (Molydenum) =  (ମଲିବୱେଟ  ଆୟନ)

କ୍ଳୋରିନ (Chlorine) =

କୋବାଲଟ (Cobalt) =

ଧୀରେ  ଧୀରେ  ଗ୍ରହଣୀୟ

ମୃତ୍ତିକା  ଶ୍ଲେଷାଭରେ  ଅଧିଶୋଷିତ  ହୋଇ  ବିନିମୟଶୀଳ   ଆୟନ   ଭାବରେ   ରହିଥିବା  ଖାଦ୍ୟସାର   ଏହି  ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ    । ମୃତ୍ତିକା  ଦ୍ରବଣରେ   ଥିବା   ବିନିମୟଶୀଳ   ଆୟନଗୁଡିକୁ   ହିଁ  ଉଦ୍ଭିଦ   ଗ୍ରହଣ   କରିପାରେ   । ଉଦ୍ଭିଦ   ଗ୍ରହଣ   କରିନେବା   ହେତୁ  ମୃତ୍ତିକା   ଦ୍ରବଣରେ   ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଆୟନର  ସଘନତା  ଏବଂ ପରିମାଣ  ହ୍ରାସ  ପାଇଲେ   ଶ୍ଲେଷାଭ  ପୃଷ୍ଠରୁ   ବିନିମୟଶୀଳ  ଆୟନ  ଦ୍ରବଣକୁ  ସହଜ  ଗ୍ରହଣୀୟ  ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ   ନେଇଆସେ  । ସାର  ପ୍ରୟୋଗ  ଦ୍ଵାରା  ଦ୍ରବଣରେ  ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଆୟନର  ସଘନତା  ବୃଦ୍ଧି   ପାଇଲେ  ଦ୍ରବଣରୁ   ଆୟନ   କଲଏଡ   ପୃଷ୍ଠରେ   ଅଧିକ   ମାତ୍ରାରେ   ଅଧିଶୋଷିତ   ହୋଇଯାଏ   । ଯଦି   ଏହା  ନ ହୁଅନ୍ତା  ତେବେ  ମୃତ୍ତିକା   ଦ୍ରବଣରେ   ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଆୟନର  ଅତ୍ୟଧିକ  ଶୋଷଣ  ଯୋଗୁଁ   ବିଷାକ୍ତ  ପ୍ରଭାବ  ପଡନ୍ତା   । ନିକ୍ଷାଳନ  ଏବଂ  ଉଦ୍ ବାୟୀନ  ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ  ଅଧିକ  ପରିମାଣ  ନଷ୍ଟ  ହୁଅନ୍ତା   । ତେଣୁ  ଯେତେ ଅଧିକ   ପରିମାଣରେ  ଖାଦ୍ୟସାର  କଲଏଡ  ପୃଷ୍ଠରେ   ବିନିମୟଶୀଳ   ରୂପରେ  ଅଧିଶୋଷିତ   ହୋଇ  ରହିପାରିବ  ସେତେ   ଭଲ  ଏବଂ   ମୃତ୍ତିକାର  ଉର୍ବରତା   ସେହି   ଅନୁସାରେ   ଅଧିକ  ହେବ  ।

ଧୀର  ମନ୍ଥରଭାବେ   ଗ୍ରହଣୀୟ

ମୃତ୍ତିକାସ୍ଥ  କ୍ଲିଷ୍ଟ  ଜୈବ   ପଦାର୍ଥ  ଏବଂ   ପ୍ରାଥମିକ  ଓ  ଦ୍ଵିତୀୟ   ପର୍ଯ୍ୟାୟ   ଖଣିଜ  ଲବଣ  ମଧ୍ୟରେ   ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ  ହୋଇ  ରହିଥିବା  ଖାଦ୍ୟ  ଉପାଦାନ  ଏହି  ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ  । ଜୈବ  ପଦାର୍ଥର  ଅବଘଟନ  ତତ୍ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ  ଉପାଦାନ  ସରଳ  ଯୌଗିକ   ପଦାର୍ଥରେ  ପରିଣତ  ହୁଏ   । ସେହିପରି  ଖଣିଜ   ଅବକ୍ଷୟ  ଓ  ବିଘଟନ  ହେଲେ  ତତ୍ ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ ଉପାଦାନ  ସରଳ  ଯୌଗିକ  ଏବଂ  ଆୟନରେ  ରୂପାନ୍ତରିତ  ହୁଏ   । କିନ୍ତୁ  ଏହି  ପ୍ରାକୃତିକ   ଅପଘଟନକାରୀ   ପ୍ରକ୍ରିୟା  ଅତି  ମନ୍ଥର   । ସ୍ଵଳ୍ପକାଳୀନ  ଭିତ୍ତିରେ  ଉପରୋକ୍ତ   କ୍ଲିଷ୍ଟପଦାର୍ଥ   ଗୁଡିକରୁ  ଗ୍ରହଣୀୟ   ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ   ରୂପାନ୍ତରିତ   ହେଉଥିବା   ପରିମାଣ   ଅତି   ନଗଣ୍ୟ  କହିଲେ  ଚଳେ । ତେଣୁ   ସ୍ଥଳବିଶେଷରେ   କ୍ଲିଷ୍ଟ   ପଦାର୍ଥ   ଓ  ପ୍ରାଥମିକ  ଖଣିଜ  ସନ୍ନିବିଷ୍ଟ  ଖାଦ୍ୟସାର  ଉପାଦାନକୁ  ଅଗ୍ରହଣୀୟ   ବୋଲି   ଧରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ   ଦୀର୍ଘକାଳୀନ  ଭିତ୍ତିରେ  ବିଚାର  କଲେ  ଏଥିରେ   ଥିବା   ଖାଦ୍ୟସାର   ଉପାଦାନ   କାଳକ୍ରମେ   ଗ୍ରହଣୀୟ  ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ   ହୋଇଥାଏ   । ତେଣୁ   ଏହି  ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ   ଖାଦ୍ୟସାରକୁ  ଗଚ୍ଛିତ  ଉତ୍ସ   କୁହାଯାଏ   ।

ଉପରୋକ୍ତ  ୩ଟି  ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ  ଖାଦ୍ୟସାର   ପରସ୍ପର  ସହିତ  ସଂପୃକ୍ତ   । ଉଦ୍ଭିଦ   ଗ୍ରହଣୀୟତା  ଦୃଷ୍ଟିରୁ   ସେଗୁଡିକୁ  ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ  ବୋଲି  ବିଚାର   କରାଯାଏ   । ନିମ୍ନରେ   ସରଳ   ଭାବରେ   ବୁଝାଇ  ଦିଆଯାଇଛି   ।

ମୃତ୍ତିକାରେ  ଥିବା   ମୋଟ  ଖାଦ୍ୟସାର  ପରିମାଣର  ଅତି  ଅଳ୍ପ ଭାଗ  ମାତ୍ର   ମୃତ୍ତିକା  ଦ୍ରବଣରେ   ଏବଂ   ମୃତ୍ତିକା  ଶ୍ଲେଷାଭ  ପୃଷ୍ଠରେ  ଅଧିଶୋଷିତ   ଆୟନ   ଭାବରେ  ଥାଏ   । ଏହି   ଉଭୟ  ପର୍ଯ୍ୟାୟଭୁକ୍ତ   ଖାଦ୍ୟସାର   ଉଦ୍ଭିଦକୁ  ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ  ବା  ଅବିଳମ୍ବେ  ପ୍ରାପ୍ତ   ହେଉଥିବାରୁ   ସେହି   ପରିମାଣ   ଉଦ୍ଭିଦ   ଗ୍ରହଣୀୟ   ପରିମାଣ  ଭାବରେ   ଧରାଯାଏ   । କିନ୍ତୁ  ମୋଟ   ପରିମାଣର  ମୁଖ୍ୟଭାଗ   ଗଚ୍ଛିତ   ଖାଦ୍ୟସାର  ଭାବରେ   ଥାଏ   । ଏହା  ସାଥି  ସାଥି  ଉଦ୍ଭିଦକୁ   ସହଜରେ   ମିଳେ   ନାହିଁ  ।

ଆଧାର  - ଶିକ୍ଷକ  ଶିକ୍ଷା  ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ରାଜ୍ୟ  ଶିକ୍ଷା  ଗବେଷଣା  ଓ  ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ  ପରିଷଦ

3.15384615385
ଆପଣଙ୍କର ପରାମର୍ଶକୁ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

( ଯ଼ଦି ଆପଣଙ୍କର କିଛି କମେଣ୍ଟ / ପରାମର୍ଶ ଉକ୍ତ ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁକୁ ନେଇ ରହିଛି ତେବେ ଦଯାକରି ତାହାକୁ ଏଠାରେ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

Enter the word
ନେବିଗତିଓଂ
Back to top