ହୋମ / କୃଷି / ମୃତ୍ତିକା / ଖାଦ୍ୟ ସାର ଅଭାବ ଜନିତ ଲକ୍ଷଣ
ସେଆର କରନ୍ତୁ

ଖାଦ୍ୟ ସାର ଅଭାବ ଜନିତ ଲକ୍ଷଣ

ଖାଦ୍ୟ ସାର ଅଭାବ ହେଲେ ତାହା ବୃକ୍ଷର ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅମଳକୁ ସୀମିତ କରେ ।


ଉଦ୍ଭିଦର   ବୃଦ୍ଧି  ଓ  ଫଳ   ଧାରଣ   ପାଇଁ   ସବୁଗୁଡିକ  ଖାଦ୍ୟସାର   ଆବଶ୍ୟକ  ପରିମାଣରେ  ଏବଂ  ସଠିକ୍  ଅନୁପାତରେ   ମିଳିବା   ଦରକାର   । ଯେଉଁ  ଖାଦ୍ୟସାରଟି    ଅଭାବ   ହୁଏ  ତାହା  ବୃଦ୍ଧି  ଓ  ଅମଳକୁ  ସୀମିତ   କରିଦିଏ   । ଖାଦ୍ୟସାରର  ଅଭାବର   ତୀବ୍ରତା   ଅନୁସାରେ   ଉଦ୍ଭିଦର  କ୍ଷୁଧାକୁ   ଦୁଇଟି   ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ   ବିଭକ୍ତ   କରାଯାଇଛି   ।

ଅନ୍ତର୍ନିହିତ  ବା  ଅପ୍ରକାଶିତ   କ୍ଷୁଧା

ଆବଶ୍ୟକତା  ତୁଳନାରେ  କୌଣସି  ଖାଦ୍ୟସାରର  ଅଭାବର   ମାତ୍ରା  ଅଳ୍ପ  ହୋଇଥିଲେ   ଅଭାବ   ଜନିତ   ଲକ୍ଷଣ   ବାହାରକୁ   ପ୍ରକାଶ  ପାଏନାହିଁ   । ଉଦ୍ଭିଦର   ବାହ୍ୟ   ଆକୃତି , ରଙ୍ଗ  ପ୍ରଭୃତି   ସାଧାରଣ  ଥିବା   ଭଳି  ଜଣାପଡେ  । କିନ୍ତୁ   ପରିଶେଷରେ   ସେତିକି   ଅମଳ   ମିଳିବା  କଥା  ତାହା   କମିଯାଏ   । ଉଦ୍ଭିଦ   ନିଜର  ସମସ୍ତ  ସାମର୍ଥ୍ୟ   ବିନିଯୋଗ   କରି   ମୃତ୍ତିକାରୁ  ଉକ୍ତ   ଖାଦ୍ୟସାରକୁ  ନିଃଶେଷ  କରିନିଏ   । ତେଣୁ  ମୃତ୍ତିକାର   ଉର୍ବରତା  ହ୍ରାସପାଏ    ।

ବର୍ଦ୍ଧନଶୀଳ  ଅବସ୍ଥାରେ  ଉଦ୍ଭିଦର  ପତ୍ର  ବା  କଅଁଳ  କାଣ୍ଡର  ରାସାୟନିକ  ପରୀକ୍ଷା   କଲେ   ସେଥିରେ   ଉକ୍ତ   ଖାଦ୍ୟ  ସାରର   ମାତ୍ରା   କମ୍  ଥିବାର  ଜଣାଯାଏ  । ସଙ୍ଗେ  ସଙ୍ଗେ  ଉକ୍ତ  ଖାଦ୍ୟସାର   ପ୍ରୟୋଗ  କଲେ  ଉଦ୍ଭିଦର  ଖାଦ୍ୟସାର   ଅଭାବ   ମେଣ୍ଟିଯାଏ   ।

ପ୍ରକାଶିତ  କ୍ଷୁଧା

ଆବଶ୍ୟକତା   ତୁଳନାରେ  କୌଣସି  ଖାଦ୍ୟସାରର  ଅଭାବ   ବହୁତ  ବେଶି  ହୋଇଥିଲେ  ଉଦ୍ଭିଦ   ଶରୀରରେ  ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ   ଲକ୍ଷଣ  ପ୍ରକାଶ   ପାଏ   । ପରିଶୋଷଣ   କ୍ରିୟା   ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ   ହେବାରୁ   ଉଦ୍ଭିଦର  ଅଭିବୃଦ୍ଧି   କମିଯାଏ, ଗଛର   ଆକାର   କ୍ଷୁଧା   ହୋଇଯାଏ,  ପତ୍ର, ଫୁଲ ବା  ଫଳର  ଆକାର , ରଙ୍ଗ  ଓ  ଆକୃତି   ଅସ୍ଵାଭାବିକ   ହୋଇଯାଏ । କେତେକ  କ୍ଷେତ୍ରରେ   ଉଦ୍ଭିଦର   ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଅଙ୍ଗ  ବା  ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ  ଉଦ୍ଭିଦଟି  ମରିଯାଇପାରେ । ତୀବ୍ର  ଖାଦ୍ୟଭାବ  ଯୋଗୁ  ଏପରି  ଘଟେ ।

ଖାଦ୍ୟସାର   ଅଭାବର  ଲକ୍ଷଣ  ପ୍ରକାଶ  ପାଇବା  ସଙ୍ଗେ  ସଙ୍ଗେ  ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ   ଖାଦ୍ୟସାର   ପ୍ରୟୋଗ   କଲେ  ଅଭାବଜନିତ   କ୍ଷତିରୁ  ଆଂଶିକ   ରକ୍ଷା   ମିଳେ । କିନ୍ତୁ  ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ   ଭରଣା   ହୁଏ  ନାହିଁ । କାରଣ   ଅଭାବଜନିତ  ଲକ୍ଷଣ   ପ୍ରକାଶ  ପାଇବା   ବେଳକୁ   ଉଦ୍ଭିଦର   ଅଭିବୃଦ୍ଧି   ଯଥେଷ୍ଟ   ହ୍ରାସ  ପାଇଥାଏ   ।

ପ୍ରକାଶିତ   ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ   ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ଖାଦ୍ୟସାରର   ପରିଶୋଷଣ  ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ   ଭୂମିକା  ସହିତ  ସମ୍ପର୍କିତ । ଆହୁରି   ମଧ୍ୟ  ଯେଉଁ  ଖାଦ୍ୟସାର   ଉଦ୍ଭିଦ   ଶରୀର  ମଧ୍ୟରେ   ଗତିଶୀଳ , ଅଭାବ  ସମୟରେ  ପାକଲା   ଅଙ୍ଗ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗ  ଓ  ପତ୍ରରୁ, ନୂଆ  ବାହାରୁଥିବା  ମୁକୁଳ ଓ  ପତ୍ରକୁ  ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ   ହୁଏ । ତେଣୁ   ଅଭାବଜନିତ   ଲକ୍ଷଣ   ଉଦ୍ଭିଦ  ଶରୀରର   ତଳଭାଗରେ   ପ୍ରଥମେ   ଦେଖାଯାଏ   ଏବଂ  କ୍ରମେ   ଉପର   ଅଂଶକୁ  ସଂପ୍ରସାରିତ   ହୁଏ   । ଯବକ୍ଷାର, ଫସଫରସ୍, ପଟାସ୍ ମାଗ୍ନେସିଅମ  ମଲିବଡେନମ୍  ପ୍ରଭୃତି   ଖାଦ୍ୟସାର  ଅଭାବ   କ୍ଷେତ୍ରରେ   ଏହା  ଦେଖାଯାଏ   ।

କ୍ୟାଲସିୟମ, ଲୌହ, ଦସ୍ତା,  ମାଙ୍ଗାନିଜ, ତମ୍ବା, ଟାଙ୍ଗଣ  ପ୍ରଭୃତି  ଖାଦ୍ୟସାର   ଉଦ୍ଭିଦ   ଶରୀର  ମଧ୍ୟରେ   ସ୍ଥିତିଶୀଳ । ତେଣୁ   ଯେତେବେଳେ   ଅଭାବ  ପଡେ,  ପ୍ରଥମେ   ଅଗ୍ରଭାଗ   ଓ  କଅଁଳ   ପତ୍ରରେ  ଲକ୍ଷଣ   ଦେଖାଯାଏ   । ସ୍ଥଳ  ବିଶେଷରେ  ଅଗ୍ରଭାଗ   ଆଡୁ  ମରିଯାଏ  ବା  ଶୁଖିଯାଏ ।

ତେଣୁ  ପ୍ରତ୍ୟକ  ଖାଦ୍ୟସାରର  ଅଭାବଜନିତ   କେତେକ  ବିଶେଷ  ଲକ୍ଷଣ   ଏଠାରେ  ବର୍ଣ୍ଣନା   କରାଗଲା।

  • ଯବକ୍ଷାରଜାନ
    1. ଏହାର  ଅଭାବରେ   ପତ୍ରରେ  ହରିତ୍  କଣିକା  ପରିମାଣ  ହ୍ରାସ  ପାଏ  । ପତ୍ର  ସ୍ଵାଭାବିକ   ସବୁଜ  ରଙ୍ଗ  ହରାଏ  ଓ ସେଗୁଡିକ  ଫିକା  ସବୁଜ  ବା  ପୀତ  ସବୁଜ  ରଙ୍ଗ   ଦେଖାଯାଏ । ଏହି  ଲକ୍ଷଣ   ପ୍ରଥମେ  ତଳ   ପତ୍ରର   ଅଗ୍ରଭାଗରୁ  ଆରମ୍ଭ   ହୋଇ   ମଝିଶିରା  ପାର୍ଶ୍ଵ   ଦେଇ  ପତ୍ରର   ମୂଳ   ଅଂଶ  ଆଡକୁ  ସଂପ୍ରସାରିତ   ହୁଏ   । ମକା, ଜୁଆର,  ଆଖୁ, ପ୍ରଭୃତି   ଗଛର   ଲାମ୍ବା   ଚଉଡା  ପତ୍ରରେ   ଏହି  ଲକ୍ଷଣ  ପରିଷ୍କାର   ଦେଖିହୁଏ । ଧାନ, ଗହମ, ମାଣ୍ଡିଆ ପ୍ରଭୃତି   ଗଛର  ସରୁଆ   ପତ୍ର, ଅଗ୍ରଭାଗ  ଆଡକୁ   ପୁରାପୁରି   ହଳଦିଆ  ପଡି  ଆସେ । ପରିଶେଷରେ  ତଳ   ପତ୍ରଗୁଡିକ   ନଡାଭଳି  ରଙ୍ଗ   ହୋଇ   ଶୁଖିଯାଏ । ଉପର   କଅଁଳ   ପତ୍ରଗୁଡିକ   ସ୍ଵାଭାବିକ   ସବୁଜ  ଥାଏ  କିନ୍ତୁ   ସେଗୁଡିକର  ଆକାର   ଛୋଟ   ହୋଇଯାଏ । ଦୂରରୁ  ଫସଲ   କିଆରି  ପୀତ  ସବୁଜ   ଦେଖାଯାଏ   ।
    2. ଯବକ୍ଷାରଜାନ  ଅଭାବରେ   ଗଛର  ଶାରୀରିକ  ଅଭିବୃଦ୍ଧି   କମିଯାଏ  । ତେଣୁ   ଗଛ  କ୍ଷୁଦ୍ରାକାର  ହୁଏ । ଡାଳ ବା  ପିଲ  ସଂଖ୍ୟା   ହ୍ରାସ  ପାଏ । କେଣ୍ଡା  ବା  ଫଳର   ଆକାର  ଛୋଟ  ହୋଇଯାଏ । ଏହାଫଳରେ   ଅମଳ  ବିଶେଷ  ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ  ହୁଏ    ।
    3. ଯବକ୍ଷାର  ଅଭାବ  ଥିବା  ଗଛ  ରୁଗୁଡିଆ   ହୁଏ  ଏବଂ  ସଅଳ  ହୋଇଯାଏ   ।

    ଯବକ୍ଷାରଜାନ  ଆଧିକ୍ୟ  ଥିଲେ  ଗଛର  ଶାରୀରିକ   ବୃଦ୍ଧି   ଅସ୍ଵାଭାବିକ   ଭାବରେ  ଅଧିକ  ହୁଏ , ଗଛ   ଅତ୍ୟଧିକ  ନରମା   ବା  କଅଁଳିଆ  ହୋଇଯାଏ  । ପବନରେ   ଭାଙ୍ଗି   ପଡେ  ବା ନଇଁଯାଏ , ଅଧିକ  ରୋଗ   ପୋକ  ଦ୍ଵାରା  ଆକ୍ରାନ୍ତ   ହୁଏ   । ଫୁଲ – ଫଳ  ଆସିବାରେ   ଡେରି  ହୁଏ  ଏବଂ  ଇଚ୍ଛୁକରେ   ପାକଳ  ହୁଏ   ।

  • ଫସଫରସ୍
    1. ଏହି  ଉପାଦାନ  ଅଭାବରେ  ଚାରାଗଛର  ଚେର  ବୃଦ୍ଧି   ହୋଇପାରେ  ନାହିଁ   । ତେଣୁ  ପ୍ରଥମରୁ   ଚାରାଗଛଟି  ଦୁର୍ବଳିଆ   ହୁଏ  ଏବଂ  ଏହାର   ଅଭିବୃଦ୍ଧି   ମନ୍ଥର   ହୋଇଯାଏ   ।
    2. ଫସଫରସ୍  ଅଭାବରେ   ପାକଳ  ତଳ  ପତ୍ରଗୁଡିକର  ରଙ୍ଗ  ଗାଢ  ସବୁଜ   ଦେଖାଯାଏ   । ମକା, ଜୁଆର  ପ୍ରଭୃତି   ପତ୍ରରେ   ଅଗ୍ରଭାଗ   ଆଡକୁ   ସାମାନ୍ୟ  ବାଇଗିଣିଆ   ରଙ୍ଗ  ମିଶିଥିବାର  ଦେଖାଯାଏ   । ପରିଶେଷରେ  ତଳପତ୍ର  ଶୁଖିଯାଇ   ବଳିତା   ଭଳି  ମୋଡି  ହୋଇଯାଏ   ।
    3. ଗଛର  ରଙ୍ଗ  ଗାଢ  ସବୁଜ  ଦେଖାଯାଉଥିଲେ  ମଧ୍ୟ  ଡାଳ ଓ  ପିଲ  ସଂଖ୍ୟା   କମ୍ ଥାଏ , ପତ୍ରଗୁଡିକ  ସରୁଆ  ବା  ଛୋଟିଆ  ହୋଇଯାଏ   । ଗଛର   ଉଚ୍ଚତା  ଓ  ଆକାର  କମିଯାଏ, ଗଛକୁ  ଟାଣି  ଦେଲେ   ତାହା   ସହଜରେ   ଉପୁଡି   ଆସେ   କାରଣ   ଚେର   ଅଧିକ  ସଂପ୍ରସାରିତ   ହୋଇ  ନଥାଏ   । ଫସଲର  ପ୍ରାରମ୍ଭିକ  ଅବସ୍ଥାରେ  ଏହିସବୁ  ଲକ୍ଷଣ   ଦେଖାଯାଏ   ।
    4. ଗଛରେ  ଫୁଲ ଫଳ  ଆସିବାରେ  ଡେରି  ହୁଏ, ଫସଲ  ଡେରିରେ  ପାକଳ  ହୁଏ, ଦାନା  ହୃଷ୍ଟପୃଷ୍ଟ  ହୁଏ  ନାହିଁ,  ବହୁତ   ଅଜାଡି   ହୁଏ   ।
    5. ଶିମ୍ବ   ଜାତୀୟ   ଫସଲରେ  ଫୁଲ ହେବା  ଅବସ୍ଥାରେ   ପତ୍ରରେ   ଗାଢ   ବାଦାମୀ  ରଙ୍ଗର   ଦାଗମାନ  ଦେଖାଯାଏ, ପୁରୁଣା  ପତ୍ର  ଝଡିପଡେ, ଛୁଇଁ  ଫମ୍ପାହୁଏ , କମ୍ ଫୁଲ  ଫୁଟେ  ଓ  ଛୁଇଁ  ଧରେ    ।

    ସାଧାରଣତଃ  ପ୍ରାରମ୍ଭିକ  ଅବସ୍ଥାରେ   ଫସଫରସ୍  ଅଭାବ  ନ ହୋଇଥିଲେ  ପରବର୍ତ୍ତୀ  ଅବସ୍ଥାରେ   ହୁଏ  ନାହିଁ    ।

  • ପୋଟାସିୟମ୍
    1. ଏହାର  ଅଭାବରେ  ଗଛ   ବାଙ୍ଗରା   ହୋଇଯାଏ   । ଅଧିକ  ଡାଳ  ବା  ପିଲ   ହେବାର  ଦେଖାଯାଏ   ।
    2. ବର୍ଦ୍ଧନଶୀଳ  ଅବସ୍ଥାରେ  ତଳ  ପତ୍ରର  ଅଗ୍ରଭାଗ  ଓ  ଧାର  ପ୍ରଥମେ   ହଳଦିଆ  ତାପରେ   କମଳାରଙ୍ଗ   ହୋଇ  ଅବଶେଷରେ  ପତ୍ର  ଅଗ୍ରଭାଗରୁ  ବା  ଧାରରୁ   ପୋଡି  ପୋଡି  ଯାଏ   । ଚଟକା  ପତ୍ରଗୁଡିକରେ   ଶିରା  ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ  ଅଂଶରେ   ବାଦାମୀ  ରଙ୍ଗର   ମଲାଦାଗ  ସୃଷ୍ଟିହୁଏ   । କ୍ରମେ  ଉପରୋକ୍ତ   ଲକ୍ଷଣ   ଉପର  ପତ୍ରଗୁଡିକରେ   ଦେଖାଯାଏ   ।
    3. ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ   ଜଳୀୟ  ଅଂଶ  ସଂରକ୍ଷଣ   କରିବାରେ  ଅସମର୍ଥ   ହୁଅନ୍ତି  ଏବଂ  ଜଳାଭାବ   ପଡି  ଝାଉଁଳିବା   ଭଳି  ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
    4. ଗଛର  କାଣ୍ଡ  ନରମା   ରହେ   । ତେଣୁ  ଦାନ  ଜାତୀୟ   ଫସଲ  ଝଡ   ପବନରେ  ପଡିଯାଏ   । ରୋଗ – ପୋକ  ନିରୋଧ   ଶକ୍ତି   ହ୍ରାସପାଏ   ।  ତେଣୁ   ଫସଲ  ରୋଗ   ପୋକ  ଦ୍ଵାରା   ସହଜରେ   ଆକ୍ରାନ୍ତ   ହୁଏ   ।
    5. ଫଳ  ହୃଷ୍ଟପୃଷ୍ଟ  ହୁଏ  ନାହିଁ    । ଏହାର  ରଙ୍ଗ  ଓ  ସ୍ଵାଦ ନିକୃଷ୍ଟ   ହୁଏ  । ଫଳ  ବଢିବା   ସମୟରେ  ଫାଟି  ଯାଇପାରେ   । ଧାନଜାତୀୟ  ଫସଲରେ   ଅଧିକ  କଣ୍ଠା – ଅଗାଡି  ହୁଏ   । ଆଲୁଗଛ  ବହୁତ  ବଢିଯାଏ  କିନ୍ତୁ  ଆଳୁଗୁଡିକର  ଆକାର  ଛୋଟ  ହୁଏ  ଓ  ଅମଳ  କମ୍ ହୁଏ   ।

    ସାଧାରଣତଃ  ପୋଟାସିୟମ୍  ଅଭାବ  ପ୍ରାରମ୍ଭିକ  ଅବସ୍ଥାରେ   ଦେଖାଯାଏ   ନାହିଁ   । ଗଛର   ସର୍ବାଧିକ  ବର୍ଦ୍ଧନଶୀଳ  ଅବସ୍ଥାରେ   ପୋଟାସିୟମ୍  ଚାହିଦା   ବଢିଯାଏ  ଏବଂ  ଆବଶ୍ୟକ   ପରିମାଣରେ  ପୋଟାସ   ନମିଳିଲେ   ଅଭାବ   ଦେଖାଯାଏ   ।

  • କାଲ୍ ସିଅମ
    1. ଏହାର  ଅଭାବଜନିତ   ଲକ୍ଷଣ   ପ୍ରଥମେ  ଅଗ୍ରଭାଗରେ   ଦେଖାଯାଏ । ଅଗ୍ର   ମୁକୁଳ  ମୋଡି  ହୋଇ  ରହେ । ଖୋଲି  ପାରେ  ନାହିଁ । ଅନେକ   ସମୟରେ  ଅଗ୍ର – ମୁକୁଳ  ମରିଯାଏ   । ଅଗ୍ର  ଭାଗର   ପତ୍ର   ଫଳକ   ଭାଙ୍ଗ  ଭାଙ୍ଗ  ହୋଇଯାଏ । ମକାଗଛର  କନ୍ଦାରୁ   ମୋଡି   ହୋଇ  ବାହାରୁଥିବା  ପତ୍ର  ଉପରେ   ଅଠାଳିଆ   ପଦାର୍ଥ   ଥାଏ  ଏବଂ   ଶୁଖିଗଲେ   କନ୍ଦାପତ୍ରଗୁଡିକ   ପରସ୍ପର   ସହିତ   ଲାଗି  ରହନ୍ତି   ।
    2. କପା, ଭେଣ୍ଡି,  ଅମୃତଭଣ୍ଡା  ପ୍ରଭୃତି   କେତେକ   ଗଛର   ପତ୍ରର   ଡେମ୍ଫ  ନଇଁଯାଏ  ବା  ଭାଙ୍ଗିପଡେ    ।
    3. କାଲସିଅମ  ଅଭାବରେ  ଚେରର   ଅଗ  ମରିଯାଏ  ଏବଂ  ଚେର   ଥୁଣ୍ଟାଳିଆ   ହୋଇଯାଏ   ।
    4. ଶିମ୍ବ  ଜାତୀୟ   ଫସଲର  ଛୁଇଁଗୁଡିକ   ଫମ୍ପା   ହୁଏ  ବା  ତହିଁରେ   ମଝିରେ   ମଝିରେ   ମଲା  ମଞ୍ଜିଥାଏ   ।
  • ମାଗ୍ନେସିଅମ
    1. ଏହି  ଉପାଦାନର   ଅଭାବରେ   ପତ୍ରରୁ   ସବୁଜ  ରଙ୍ଗ   କମିଯାଏ   । ପ୍ରଥମେ  ତଳ  ପତ୍ରର  ଶିରା  ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ   ଅଂଶ  ହଳଦିଆ   ପଡେ   । କପା  ଗଛର  ତଳ  ପତ୍ରର  ଶିରା  ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ   ଅଂଶ  ପାଟଳ  ରଙ୍ଗ  ହୋଇଯାଏ  । ପତ୍ରର  ଧାର  ଉପରକୁ   ମୋଡି  ହୋଇଯାଏ   ।
    2. ଧାନ  ଗଛର  ତଳ  ପତ୍ରଗୁଡିକ   ଶିରାଳ   ହୋଇଯାଇ  ନଇଁ   ପଡନ୍ତି   ।
    3. ମାଗ୍ନେସିଅମ   ଅଭାବରେ   ଚେର   ଅତିସରୁ  ଓ  ଲମ୍ବା  ହୁଏ   ।
    4. କେତେକ  କ୍ଷେତ୍ରରେ  ତୀବ୍ର  ମାଗ୍ନେସିଅମ  ଅଭାବ  ଥରେ  ଗଛରେ  ଫସଫରସ୍  ଅଭାବ  ଲକ୍ଷଣ  ଦେଖାଯାଏ   ।
  • ଗନ୍ଧକ
    1. ପ୍ରଥମେ  ନୂଆ  ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ  ଫିକା  ସବୁଜ   ରଙ୍ଗ   ହୋଇଯାଏ   । ଶିରାଗୁଡିକ   ପତ୍ରର   ଅନ୍ୟ  ଅଂଶ  ଅପେକ୍ଷା  ଅଧିକ  ଫିକା  ଦେଖାଯାଏ   । ପରେ  ଗଛର   ତଳ  ପତ୍ର  ଏବଂ  କାଣ୍ଡ   ଫିକା  ସବୁଜ  ଦେଖାଯାଏ   ।
    2. ଚେର  ଓ  କାଣ୍ଡର   ପବ  ଅସ୍ଵାଭାବିକ   ଭାବରେ   ଲମ୍ବା,  କଠିନ  ଓ  ଗଣ୍ଠି  ଗଣ୍ଠିଆ   ହୋଇଯାଏ   ।
    3. ଗନ୍ଧକ  ଅଭାବରେ   ଶିମ୍ବଜାତୀୟ  ଫସଲର  ମଞ୍ଜିଦାନାଗୁଡିକ   ନିକୃଷ୍ଟ  ହୁଏ ଓ  ତୈଳବୀଜ  ଦାନାରେ   ତୈଳଭାଗ   କମିଯାଏ   ।
  • ଲୌହ
    1. ଲୌହ  ଅଭାବରେ   ଅଗ୍ରଭାଗରେ   କଅଁଳ   ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ   ପୂରାପୂରି   ହଳଦିଆ   ପଡିଯାନ୍ତି   । ପତ୍ର   ଦୁଇ   ଧାରରେ   ଦୁଇଟି   ଫିକା   ସବୁଜ   ପଟିଥାଏ    ।
    2. ଚେର  ଛୋଟ  ଓ  ବହୁ  ଶାଖାଯୁକ୍ତ   ହୁଏ   ।
    3. ଫଳଗଛର  ଡାଳ  ଅଗ୍ରଭାଗ  ଆଡୁ  ମରି ମରି  ଆସେ   ।

    ଜଳ  ନିଷ୍କାସିତ   ହେଉ  ନଥିବା   ଅମ୍ଳୀୟ  ମାଟିଥିବା   ଧାନ   ଜମିରେ   ଅଧିକ  ଲୌହ  ଦ୍ରବୀଭୂତ   ଅବସ୍ଥାରେ  ରହେ   । ଲୌହର   ଆଧିକ୍ୟ   ଯୋଗୁଁ   ଧାନଗଛରେ  ଏହାର   ବିଷାକ୍ତ   ପ୍ରଭାବ   ଦେଖାଯାଏ   । ପିଲ  ଅବସ୍ଥାରେ   ଧାନଗଛର  ପତ୍ର  ପ୍ରଥମେ   ବାଦାମୀ   ରଙ୍ଗ ଓ  ପରେ  କଳଙ୍କି   ରଙ୍ଗ  ହୋଇଯାଏ   । ଶେଷ  ଆଡକୁ  ପତ୍ରଗୁଡିକ   ପୋଡି ପୋଡି  ଯାଏ    । କେବଳ   କନ୍ଦା  ପତ୍ର  ଗୋଟିଏ  ଦୁଇଟି  ସବୁଜ  ଥାଏ   । ଧାନ  ଗଛ  ବାଙ୍ଗରା  ହୋଇଯାଏ  ଏବଂ  କେଣ୍ଡାଧରିବା  ବିଳମ୍ବ   ହୁଏ   । ଅତି  ଛୋଟ  ଛୋଟ  କେଣ୍ଡା  ବାହାରେ   । ଧାନ  ଚଷୁ  ଉପରେ   ମଧ୍ୟ   କଳଙ୍କି   ଦାଗ  ଦେଖାଯାଏ   । ଧାନ  ଜମିରେ  ଥିବା  ପାଣି  ଉପରେ   ଚିକ୍ ଚିକ୍  କରୁଥିବା  ଲୌହ   ଅକସାଇଡ   ଆସ୍ତରଣ   ଭାସୁଥିବାର  ଦେଖାଯାଏ   । ଧାନ  ବୁଦା  ଓପାଡି  ଚେରକୁ   ଧୋଇଲେ   ଚେରଗୁଡିକ   ଗାଢ   ବାଦାମୀ  ବା  ଖଇରିଆ  ରଙ୍ଗ   ପଡିଯାଇଥିବାର   ଦେଖାଯାଏ   । ବେଶି   ଧାନ   ତୁଳନାରେ   ଅଧିକ  ଅମଳକ୍ଷମ  ଧାନ  ଲୌହ  ବିଷାକ୍ତ   ପ୍ରଭାବ   ଯୋଗୁ   ଅଧିକ  ଆକ୍ରାନ୍ତ  ହେବାର   ଦେଖାଯାଏ    ।

  • ମାଙ୍ଗାନିଜ୍
    1. ଏହି  ଉପାଦାନର   ଅଭାବରେ   ନୂଆ  ପତ୍ର  ଗୁଡିକର   ଶିରା   ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ  ଅଂଶ  ହଳଦିଆ   ପଡିଯାଏ   । ପୁରୁଣା  ପତ୍ରରେ   ଗାଢ  ବାଦାମୀ   ରଙ୍ଗର   ଦାଗମାନ  ଥାଏ ।
    2. ଧାନ  ଗଛର  ନୂଆ  ପତ୍ରର   ଶିରା  ସବୁଜ  ଥାଇ   ଅନ୍ୟ  ଅଂଶ   ହଳଦିଆ   ପଡିଯିବା  ଦ୍ଵାରା , ପତ୍ର  ଉପରେ   ହଳଦିଆ   ଗାର   ପଡିଥିବା   ଭଳି   ଦେଖାଯାଏ   ।
  • ଦସ୍ତା
    1. ଦସ୍ତା   ଅଭାବ  ଯୋଗୁ  ନୂଆ  ବାହାରୁ  ଥିବା  ପତ୍ର   ବଢିପାରେ  ନାହିଁ   । ତେଣୁ   ତାହାର  ଆକାର  ଛୋଟ   ହୋଇଯାଏ   । ଏହି  ପତ୍ର  ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ   ସବୁଜ  ରଙ୍ଗ  ବିହୀନ  ହୋଇ  ବାହାରେ  ।
    2. ଧାନ  ବୁଦାରେ  କମ୍  ପିଲ   ବାହାରେ  ଓ  ଗଛ   ବାଙ୍ଗରା   ହୋଇଯାଏ   ।
    3. ଗହମ  ପତ୍ର  ମଝି  ଶିରାରେ   ସବୁଜ  ରଙ୍ଗ   ବିହୀନ  ଦାଗ   ଦେଖାଯାଏ  ଓ  ପତ୍ର  ମଝିରୁ   ଭାଙ୍ଗି   ପଡେ   ।
    4. ଆଳୁ, ସୋୟାବିନ୍  ପ୍ରଭୃତି   ଗଛର   ପତ୍ର  ଉପରେ  ଧୂସର   ବାଦାମୀ   ରଙ୍ଗର  ଛୋଟ  ଛୋଟ   ଦାଗମାନ  ଦେଖାଯାଏ  ।
    5. ଫଳଗଛର   ଡାଳ  ଆଗଆଡୁ   ମରି  ଆସେ ।
  • ତମ୍ବା
    1. ତମ୍ବା  ଅଭାବରେ   ଗଛର   ନୂଆ  ପତ୍ର  ଝାଉଁଳି  ପଡିଥିବା   ପରି  ଦେଖାଯାଏ  । ଏହା  ପନିପରିବା   ଫସଲରେ  ସାଧାରଣ   ଲକ୍ଷଣ   ।
    2. ଧାନ, ଗହମ ପ୍ରଭୃତି   ଫସଲର  କନ୍ଦାପତ୍ରର   ଅଗ୍ରଭାଗ   ମୋଡି   ହୋଇ   ଛୁଞ୍ଚି  ଭଳି   ଦେଖାଯାଏ   ।
    3. କମଳା, ଲେମ୍ବୁ  ପ୍ରଭୃତି   ଫଳଗଛର  ଗଣ୍ଡି  ଫାଟି   ଅଠା   ଜମା  ହୁଏ   । ଫଳ  ଛୋଟ  ଓ  ଟାଣୁଆ   ହୁଏ  ଏବଂ  ସେଥିରେ   କମ୍  ରସଥାଏ   ।  ବେଳେ  ବେଳେ  ଫଳ  ଚୋପା  ଫାଟିଯାଏ   । ଫଳ   ଉପରେ  ବାଦାମି  ରଙ୍ଗର   ଦାଗ  ଦେଖାଯାଏ   ।
  • ବୋରନ୍
    1. ବୋରନ୍  ଅଭାବରେ  ଗଛର  ଅଗ୍ର  ମୁକୁଳ   ମରିଯାଏ  ଓ ଠିକ୍ ତାର   ତଳ   ଭାଗରୁ   ଶାଖା   ବାହାରେ   । ଶାଖାର   ଅଗ୍ର  ମୁକୁଳ  ମଧ୍ୟ  କିଛିଦିନ   ପରେ  ମରିଯାଏ  ଏବଂ   ପୁଣି  ତା ତଳଭାଗରୁ  ଶାଖା  ବାହାରେ   । ଏପରି  ହେବା  ଦ୍ଵାରା  ଅଗ୍ରଭାଗରେ  ଅନେକଗୁଡିଏ  ଛୋ  ଛୋଟ  ଡାଳ   ହୋଇ  ଗୁଚ୍ଛ  ଭଳି   ଦେଖାଯାଏ   ।
    2. ଫୁଲର  ପରାଗ  ରେଣୁ  ନଷ୍ଟ   ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ  କଷିଫଳ  ଝଡି  ପଡେ  ତେଣୁ  ଯଥେଷ୍ଟ   ଫୁଲ  ଫୁଟିଲେ   ମଧ୍ୟ   ଫଳ   ରହେନାହିଁ   । ନଡିଆ  ଗଛରୁ   ଗୋଟମା  ସବୁ  ଝଡି   ପଡେ   ।
    3. ପତ୍ର  ଫଳକରେ   ଗୋଟିଏ  ପାଖ  ଓସାର  ଓ  ଅନ୍ୟପାଖ   ଅଣଓସାର   ହୋଇ  ବଢେ   । ତେଣୁ  ପତ୍ର  ଫଳକ   ଗୋଟିଏ   ପାଖକୁ   ବାଙ୍କିଯାଏ  ଓ  ଛୋଟ  ହୁଏ   ।
    4. ଧାନ  ଗଛର  କଅଁଳ   ପତ୍ରର  ଅଗ୍ରଭାଗ   ଫିକା   ପଡିଯାଏ   ।
    5. କୋବି  ଗଛର  କାଣ୍ଡର  କନ୍ଦା  ଅଂଶ  କଳା  ପଡିଯାଏ  ଓ  ମରିଯାଏ   । ବନ୍ଧାକୋବି  ଭିତର   ମଞ୍ଜ  ସଢିଯାଏ ଓ  ଫୁଲ  କୋବି  ଫୁଲ  ଉପରେ  ମନ୍ଦା  ମନ୍ଦା  ପାଟଳ  ଦାଗ  ବା  କଳାମଲା  ଦାଗ   ଦେଖାଯାଏ   ।
    6. ବିଲାତି  ବାଇଗଣ   ଫଳ  ଉପରେ   କଳା  ପଚାଦାଗ   ଦେଖାଯାଏ   ।  ଡାଳର  ଅଗ୍ରଭାଗରେ  ଥିବା  ପତ୍ରଗୁଡିକ   ଛୋଟ ଛୋଟ  ହୋଇଯାଏ  ଓ  ପଟାଳିଆ  ପଡିଯାଏ  ।
  • ମଲିବଡେନମ୍
    1. ଶିମ୍ବ ଜାତୀୟ  ଫସଲରେ   ଏହି  ଅଭାବ   ବିଶେଷ  ଦେଖାଯାଏ  । ଗଛଗୁଡିକ  ସାଧାରଣତଃ  ଫିକା  ସବୁଜ  ରଙ୍ଗ   ହୋଇଯାଏ  ଏବଂ   ଛୋଟ  ହୋଇଯାଏ   । ଚେରରେ  ଶାକାଣୁ  ଭାତୁଡି  ବା ଗୁଟିକା  ସଂଖ୍ୟା  କମିଯାଏ   ।
    2. କୋବିପତ୍ର  ଠୋଲାଳିଆ  ହୋଇଯାଏ  ଓ  ପତ୍ରର  ଧାର  ଭାଙ୍ଗ  ଭାଙ୍ଗ   ହୋଇଯାଇ   ପାଟଳ  ରଙ୍ଗ  ପଡିଯାଏ   । ଅନେକ  କ୍ଷେତ୍ରରେ   ମଝିଶିରା   ଦୁଇପାର୍ଶ୍ଵରେ  ସରୁଫଳକ  ଥାଇ  ଘୋଡାଛାଟ  ଭଳି  ଲମ୍ବା  ପତ୍ର  ସୃଷ୍ଟି  ହୁଏ   ।
    3. କମଳା  ଜାତୀୟ  ଗଛର  ପତ୍ରରେ  ହଳଦିଆ  ପତ୍ରଚିତା   ଲକ୍ଷଣ   ଦେଖାଯାଏ   । କ୍ଳୋରିନ ଓ  କୋବାଲଟ୍  ଉପାଦାନ  ଅଭାବଜନିତ   ଲକ୍ଷଣ  ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ   ଭାବେ  ଜଣାଯାଇନାହିଁ   ।

    ଅନେକ  କ୍ଷେତ୍ରରେ  ରୋଗ  ବା  ପୋକ  ଆକ୍ରମଣ  ହେତୁ  କିମ୍ବା   ଖରାପ   ପାଗ  ବା  ମୃତ୍ତିକା   ପରିବେଶ  ହେତୁ  ଗଛରେ   ଯେଉଁ   ଲକ୍ଷଣ   ଦେଖାଯାଏ   ତାହା   ଖାଦ୍ୟସାର   ଅଭାବ  ଜନିତ   ଲକ୍ଷଣର   ଭ୍ରମ   ଧାରଣା   ସୃଷ୍ଟି  କରେ   । ଏକ  ସମୟରେ  ଗଛରେ   ଦୁଇ  ବା  ତତୋଧିକ ଖାଦ୍ୟ   ଉପାଦାନର  ଅଭାବ   ହେତୁ   ଲକ୍ଷଣଗୁଡିକ  ମିଶାଗୋଳା   ହୋଇଯାଏ   ତେଣୁ   ସଠିକ୍  ଭାବରେ   ଜାଣି  ହୁଏନାହିଁ   ।

    ଆଧାର  - ଶିକ୍ଷକ  ଶିକ୍ଷା  ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ରାଜ୍ୟ  ଶିକ୍ଷା  ଗବେଷଣା  ଓ  ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ  ପରିଷଦ

2.88
ଆପଣଙ୍କର ପରାମର୍ଶକୁ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

( ଯ଼ଦି ଆପଣଙ୍କର କିଛି କମେଣ୍ଟ / ପରାମର୍ଶ ଉକ୍ତ ବିଷଯ଼ବସ୍ତୁକୁ ନେଇ ରହିଛି ତେବେ ଦଯାକରି ତାହାକୁ ଏଠାରେ ପୋଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ

Enter the word
ନେବିଗତିଓଂ
Back to top