অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

ବିହନର ପ୍ରସୁପ୍ତି ଅବସ୍ଥା

ପ୍ରସୁପ୍ତି   ଅବସ୍ଥା   ବିହନର  ବିଶ୍ରାମ  କାଳ   । ଏହି  ସମୟରେ  ବିହନ   ଗଜା  ହୁଏ   ନାହିଁ   । କେତେକ  ଆନ୍ତରୀଣ   କାରଣ  ଯୋଗୁଁ   ଏହି ସମୟରେ   ବିହନର  ବୃଦ୍ଧି   ନିରୋଧ  ହୋଇଥାଏ   ।

ବିହନ ପ୍ରସୂତି ଅବସ୍ଥାର  ପ୍ରକାର

ବିହନର  ଆନ୍ତରୀଣ   ସଂଘଟନକୁ  ବିଚାରକରି   ବିହନ ପ୍ରସୂତି   ଅବସ୍ଥାର  ଶ୍ରେଣୀ  ବିଭାଗ  ନିମ୍ନ  ପ୍ରକାରର କରାଯାଇପାରେ । ଯଥା  -

  1. ପ୍ରାଥମିକ   ପ୍ରସୁତି  ଅବସ୍ଥା
  2. ଅନୁପ୍ରସୁତି  ବା  ଦ୍ଵିତୀୟକ   ଅପ୍ରସୂତି
  3. ବିଶିଷ୍ଟ   ପ୍ରକାର  ପ୍ରସୁତି

ପ୍ରାଥମିକ   ପ୍ରସୁତି  ଅବସ୍ଥା

ଯେଉଁ  ମଞ୍ଜିଗୁଡିକ  ପରିପକ୍ଵ  ଅବସ୍ଥା  ପରେ   ସମସ୍ତ   ପ୍ରକାର   ଅନୁକୂଳ   ବାତାବରଣରେ   ମଧ୍ୟ  ଗଜା   ହୁଏ  ନାହିଁ   । ସେହି   ବିହନ  ମଞ୍ଜିଗୁଡିକର  ଏହି  ପ୍ରକାର  ଅବସ୍ଥାକୁ   ପ୍ରାଥମିକ   ପ୍ରସୂତି   ଅବସ୍ଥା  କୁହାଯାଏ   । ଯଥା : - ବିଲାତିଆଳୁ   ।

ଅନୁପ୍ରସୁତି   ଅବସ୍ଥା

କେତେକ  ମଞ୍ଜି   ପରିପକ୍ଵ  ହେବା   ପରେ  ଅନୁକୂଳ   ବାତାବରଣ   ପାଇଲେ   ଗଜା   ହୋଇଯାଏ ;  କିନ୍ତୁ  ପ୍ରତିକୂଳ  ବାତାବରଣରେ   ସାଇତି   ରଖିଲେ   କେତେ  ଦିନ  ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ   ଗଜା  ହୁଏ  ନାହିଁ   । ଏହି  ପ୍ରକାର   ପ୍ରସୁତି  ଅବସ୍ଥାକୁ   ବିହନର  ଅନୁପ୍ରସୁତି   ଅବସ୍ଥା  କୁହାଯାଏ   ।

ବିଶିଷ୍ଟ   ପ୍ରକାର   ପ୍ରସୁତି   ଅବସ୍ଥା

କେତେକ   ବୀଜ   ଗଜା  ହେଲେ   ମଧ୍ୟ  ଚେରର   ଭଲ   ବୃଦ୍ଧି  ନ  ହେବାରୁ   ଗଛ  ବୃଦ୍ଧିପାଏ  ନାହିଁ   । ଏହି  ପ୍ରକାର  ପ୍ରସୁତି  ଅବସ୍ଥାକୁ   ବିଶିଷ୍ଟ   ପ୍ରକାର  ପ୍ରସୁତି   ଅବସ୍ଥା  କୁହାଯାଏ

ବିହନ ପ୍ରସୁତି ଅବସ୍ଥାର କାରଣ

ବିହନ  ପ୍ରସୁତି   ଅବସ୍ଥାର   କାରଣ  ଏକ  ବା  ଅନେକ ହୋଇପାରେ   । ନିମ୍ନରେ   ଏହାର  କାରଣଗୁଡିକ  ବିଶଦ୍  ଭାବେ   ଉଲ୍ଲେଖ   କରାଗଲା  : -

  1. ବୀଜାବରଣରେ   ସହଜରେ   ଜଳ  ଭେଦ   କରିପାରେ   ନାହିଁ
  2. କପା  ମଞ୍ଜିରେ  ଶୀଘ୍ରତଃ  ବିହନରେ   ଜଳ  ଭେଦ ନ କରିପାରିବାରୁ   ବୀଜାରଣ  ଫୁଲେ  ନାହିଁ  କି   ପ୍ରସୁତି   ଭ୍ରୁଣର  ଜାଗରଣ   ବୃଦ୍ଧିପାଏ   ନାହିଁ   । କପା   ପରିପକ୍ଵ   ହୋଇ  ଉପଯୁକ୍ତ   ଅନୁକୂଳ   ବାତାବରଣ   ପାଇଲେ   ମଧ୍ୟ   ଗଜା  ହୁଏ   ନାହିଁ   ।କାରଣ  ଏହାର   ବୀଜାରଣରେ  ଜଳ   ସହଜରେ   ଭେଦ   କରିପାରେ  ନାହିଁ   । ଏହିପରି  ବିହନ  ମଞ୍ଜିକୁ  ଯଦି  ସଲ୍ ଫ୍ୟୁରିକ୍  ଏସିଡରେ   ବିଶୋଧନ  କରାଯାଏ  ବା  ଗରମ   ଜଳରେ   କେତେ  ସେକେଣ୍ଡ   ବିଶୋଧନ   କରାଯାଏ, ତେବେ   ବିହନ   ବୀଜାରଣରେ  ଜଳ  ଭେଦ   କରିବା  ସହଜ  ହୁଏ  ଏବଂ  ମଞ୍ଜି  ଗଜା  ହୁଏ।

  3. କଠିନ  ବୀଜାବରଣ
  4. ସୋରିଷ  ବିହନ , ଖଡା   ବିହନ  ମଞ୍ଜିର  ବୀଜାବରଣ  କଠିନ   । ଏଣୁ  ଭ୍ରୁଣ  ବୃଦ୍ଧି  ପାଇବାରେ  ପରିପନ୍ଥୀ   ହୋଇଥାଏ   । ଯଦି  ବୀଜାବରଣରେ  ଗଜା  ହୋଇ  ଫାତେ  ତେବେ  ଭ୍ରୁଣଟି  ବାହାରକୁ  ଆସିପାରେ  ନାହିଁ  । ଅନୁକୂଳ  ବାତାବରଣରେ  ଗଜା  ହୋଇ   ମଧ୍ୟ  ଏହାର  ବୃଦ୍ଧି  ଓ  ବିକାଶ  ହୋଇପାରେ   ନାହିଁ   । ଏଣୁ  ଯଦି  କୌଣସି  ରାସାୟନିକ   ଉପାୟରେ  ବିଜାବରଣଟିକୁ   କୋମଳ   କରାଯାଇପାରିବ  ତେବେ  ବୀଜାବରଣ  ଫାଟି   ଭ୍ରୁଣଟିର   ବୃଦ୍ଧି   ସହଜରେ   ହୋଇପାରିବ   ।

  5. ବୀଜାବରଣରେ  ଅମ୍ଳଜାନ   ସହଜରେ   ଭେଦିପାରେ   ନାହିଁ
  6. ବୀଜାବରଣରେ  ଅମ୍ଳଜାନ   ଭେଦି  ନପାରି   ବୀଜାବରଣ  ଫାଟି   ଭ୍ରୁଣ   ଗଜା  ହୋଇ   ନପାରି   ଭିତରେ  ରହିଯାଏ  । ଶୁଷ୍କ  ଅବସ୍ଥାରେ  ସାଇତି   ରଖିଲେ  ଅମ୍ଳଜାନ  ବୀଜାବରଣ   ଭେଦକରିବା  କିଛିଦିନ   ପରେ   ସମ୍ଭବ   ହୁଏ   । କିଛିଦିନ  ସାଇତି   ରଖିବା   ଫଳରେ   ପ୍ରସୁତି  ଅବସ୍ଥା  ସ୍ଵତଃ   ଭଗ୍ନ   ହୋଇ  ଗଜା   ହେବାପାଇଁ  ଅନୁକୂଳ  ଅବସ୍ଥା   ସୃଷ୍ଟି   ହୁଏ   ।

  7. ବୀଜର   ଅଳ୍ପ  ବିକଶିତ   ଭ୍ରୁଣ
  8. ବହୁ  ପ୍ରକାର   ଅର୍କିଡର  ବୀଜ  ପରିପକ୍ଵ  ହୋଇଯିବା  ପରି   ଦେଖାଗଲେ  ବୀଜ   ମଧ୍ୟରେ  ଭ୍ରୁଣଟି   ଭଲଭାବେ   ବିକାଶ   ଲାଭ  କରିପାରି  ନଥିବାରୁ   ଭ୍ରୁଣଟି   ବିକାଶ  ଲାଭ  କରିବା  ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ   ଗଜା  ହେବା  ବିଳମ୍ବ  ହୁଏ   ।

  9. ଭ୍ରୁଣର  ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା
  10. ସେଓ  ମଞ୍ଜି , ପିଚ୍  ଫଳର   ମଞ୍ଜି , ପାଇନିସ୍  ର  ମଞ୍ଜି  ଇତ୍ୟାଦି  ମଞ୍ଜି  ଭ୍ରୁଣର  ଉତ୍ତମ  ବିକାଶ  ହୋଇଥିଲେ   ମଧ୍ୟ  ଏବଂ   ସମସ୍ତ   ପ୍ରକାର  ଅନୁକୂଳ   ବାତାବରଣ   ଥିଲେ  ମଧ୍ୟ  ଗଜା  ହୁଏନାହିଁ   । ସେହିସବୁ  ମଞ୍ଜିରେ  ପରିପକ୍ଵ  ହେବା  ପରେ  କେତେକ  ଶରୀର  କ୍ରିୟାତ୍ମକ   ପରିବର୍ତ୍ତନ   ଏହି  ସୁପ୍ତାବସ୍ଥାରେ   ହୁଏ   । ଏଣୁ  ଏହି  ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା  ପରେ  ଏହା  ଗଜା  ହେବା  ଅବସ୍ଥାକୁ  ଆସେ ଏବଂ  ଅନୁକୂଳ  ବାତାବରଣ  ପାଇଲେ  ଗଜା  ହୁଏ  ।

  11. ଗଜା  ନିରୋଧ   ରାସାୟନିକ  ପଦାର୍ଥର  ସଂଶ୍ଳେଷଣ   ଏବଂ  ସ୍ତୁପିକରଣ
  12. ଗଛର   କେତେକ  ଅଂଶରେ   ଗଜା  ନିରୋଧକ  ରାସାୟନିକ  ପଦାର୍ଥ  ସଂଶ୍ଳେଷଣ   ହୋଇ  ଠିକ୍  ବୀଜ  ପରିପକ୍ଵ  ଅବସ୍ଥା  ବେଳକୁ   ବୀଜରେ  ଜମା   ହୋଇଯାଏ   । ଏହି  ରାସାୟନିକ  ପଦାର୍ଥ  ଗଜା   ନିରୋଧକ   କରେ   । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୂପ   ଟମାଟୋ   ମଞ୍ଜିକୁ   ଯଦି  ଟମାଟୋ  ରସଦ୍ଵାରା  ଶୋଧିତ   କରାଯାଏ   ତେବେ  ମଞ୍ଜି   ଗଜା  ହୁଏନାହିଁ   । ସେହିପରି   ଅନେକ   ବିହନ  ମଞ୍ଜିରେ   ବିହନ  ଗଜା  ନିରୋଧକ  ରାସାୟନିକ  ପଦାର୍ଥ   ଥାଏ   ।

    • ବୀଜର  ସୁପ୍ତ   ଅବସ୍ଥା  ଭଙ୍ଗ   କରିବା  ପଦ୍ଧତି
    • କଠିନ  ବୀଜାରଣ   ସାମାନ୍ୟଭାଏବ  କାଟି   ଭାଙ୍ଗିଦେବା   ଫଳରେ  ଜଳ  ଭେଦି  ଭ୍ରୁଣ   ଗଜା  ହୋଇଯାଏ   । ଏହି  କ୍ଷେତ୍ରରେ  ଖୁବ୍  ସାବଧାନତା  ସହକାରେ   ବୀଜାବରଣ   କାଟିବା   ଉଚିତ୍  ଯେପରି  ଭ୍ରୁଣଟିରେ  ଆଘାତ   ନ ଲାଗେ   । ଏହାଛଡା  ହାଇଡ୍ରୋକ୍ଲୋରିକ୍  ଏସିଡ  ବା  ସଲଫ୍ୟୁରିକ  ଏସିଡ୍  ଇତ୍ୟାଦି  ପ୍ରୟୋଗ  କରି  କଠିନ  ବୀଜାବରଣକୁ   ନରମ   କରି  ଦିଆଯାଏ   ।

    • ଉତ୍ତାପ  ଉପଚାର   କରିବା
    • ବିଭିନ୍ନ  ଉତ୍ତାପ  ଉପଚାର  ଦ୍ଵାରା   ଫିଜିୟୋଲଜିକାଲ  ପରିବର୍ତ୍ତନ   କରି   ବୀଜର  ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା   ଭଗ୍ନ   କରାଯାଏ   । ଏହା  କେବଳ   ଭ୍ରୁଣର   ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା  ଭଙ୍ଗ   କରିବା   କ୍ଷେତ୍ରରେ   ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ  ହୁଏ   ।

    • ଆଲୋକରେ  ବିହନ  ମଞ୍ଜି   ରଖିଦେଲେ
    • ସୁପ୍ତ  ଅବସ୍ଥା  ଭଗ୍ନ  ହୋଇଯାଏ   । ଆଲୋକର  ପ୍ରଭାବରେ   ବିହନ  ଶୀଘ୍ର   ଗଜା  ହୋଇଯାଏ   । ଏଣୁ  ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା  ଭଙ୍ଗ   କରିବା  ପାଇଁ   ବିହନ  ଆଲୋକରେ  କିଛି  ସମୟ  ରଖାଯାଏ   ।

ଚାପ  ପ୍ରୟୋଗ  ଦ୍ଵାରା   ବିହନର   ସୁପ୍ତାବସ୍ଥା  ଭଙ୍ଗ   କରାଯାଏ

ହାଇଡ୍ରୋଲିକ   ପ୍ରେସର  ଦ୍ଵାରା  2000  ଏଟ୍ ମୋସ୍ପିୟର   C ସେଲସିୟସ   ଉତ୍ତାପରେ   ଦିଆଯିବା  ଦ୍ଵାରା   କେତେକ  ବିହନ  ମଞ୍ଜିର   ଗଜା  ହେବା  ଶତକଡା  ଭାଗ   ବୃଦ୍ଧିପାଏ   । ଏହାଦ୍ଵାରା   ବିହନର   ବୀଜାବରଣ  ପ୍ରବେଶ  କରିବା  ଦ୍ଵାରା ବିହନ  ଗଜା  ହୋଇଥାଏ   ।

ଆଧାର  - ଶିକ୍ଷକ  ଶିକ୍ଷା  ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ରାଜ୍ୟ  ଶିକ୍ଷା  ଗବେଷଣା  ଓ  ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ  ପରିଷଦ



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate