অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

ବୀଜର ଅଙ୍କୁର କ୍ଷମତା

ବୀଜର  ଅଙ୍କୁର  କ୍ଷମତା

ବୀଜର  ଅଙ୍କୁର  କ୍ଷମତା – ଗଜା  ହେବା   ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ  ବୁଝାଏ   । ବିହନର  ଅଙ୍କୁର  କ୍ଷମତାର  ସଜ୍ଞା  ହେଉଛି – ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  ସମୟସୀମା   ମଧ୍ୟରେ  ବିହନର   ଅଙ୍କୁରୋଦ୍ ଗମ   ହେବା  ସାମର୍ଥ୍ୟ   ଶତକଡା   କେତେ  ଭାଗ   । ଭାରତରେ  ବିହନ  ବଣ୍ଟନ  କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ   ଅନୁସାରେ   ଅଳ୍ପ  ସମୟ  ମଧ୍ୟରେ   ବହୁତ  ବିହନ   ସଂଗ୍ରହ   କରିବାକୁ  ପଡିଥାଏ   । ଏପରିକି   ଏକ  ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ  କିସମର   ବିହନ  ସଂଗ୍ରହ  କରିବା  ଉଚିତ  କି  ନାହିଁ  ଦିନାକା   ଭିତରେ   ନିର୍ଣ୍ଣୟ   କରିବାକୁ   ହୋଇଥାଏ   ।

ବିହନର  ଅଙ୍କୁର  କ୍ଷମତା  ପରୀକ୍ଷା   କରିବାର  ଏକମାତ୍ର  ବିଶ୍ଵାସଯୋଗ୍ୟ   ଉପାୟ   ହେଉଛି   ବିହନର  ଗଜା  ହେବା   କ୍ଷମତା  ପରୀକ୍ଷା   କରିବା  । କିନ୍ତୁ   ଏହି  ଉପାୟଟି  ସମୟସାପେକ୍ଷ   ହେବାରୁ   ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ   ବିହନ  ତ୍ଵରିତ   ଗଜାହେବା ପଦ୍ଧତି   ଅବଲମ୍ବନ  କରି   ଜାଣିପାରନ୍ତି  ଯେ  ଅନୁକୂଳ   ବାତାବରଣରେ  ବିହନର  ଅଙ୍କୁର  କ୍ଷମତା   କେତେ   ରହିଛି   । ସେହି  ଅନୁସାରେ  ବିହନ   ସଂଗ୍ରହ  କରିବା   ପାଇଁ   ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ  ଅନୁମତି   ଦେଇଥାନ୍ତି   । ଯେଉଁ  ବିହନଗୁଡିକ  ବିଳମ୍ବରେ   ଗଜାହୁଏ – ସେହି  ସବୁ   ବିହନ   ସଂଗ୍ରହ  କରିବା  ପାଇଁ  ତ୍ଵରିତ   ଗଜା   ହେବା   ପଦ୍ଧତି   ଅବଲମ୍ବନ  କରି  ବିହନର  ଅଙ୍କୁର   କ୍ଷମତା  ଜାଣି  ଉକ୍ତ  ବିହନ  ସଂଗ୍ରହ  ଯୋଗ୍ୟ   ବା  ନୁହେଁ   ନିଷ୍ପତ୍ତି   କରାଯାଏ   । ତ୍ଵରିତ   ଗଜାହେବା   ପଦ୍ଧତି   ମଧ୍ୟରୁ   କେତୋଟି   ନିମ୍ନରେ  ପ୍ରଦତ୍ତ   କରାଗଲା   ।

  1. ଶ୍ଵସନ  ପରୀକ୍ଷା
  2. ଶ୍ଵସନ  ସଜୀବତାର   ଲକ୍ଷଣ   ହୋଇଥିଲେ   ହେଁ  ଶ୍ଵସନ  ପରୀକ୍ଷା  ଜଟିଳ   ହୋଇଥିବାରୁ  ବହୁକ୍ଷେତ୍ରରେ   ବିଶ୍ଵାସଯୋଗ୍ୟ  ହୋଇ   ନଥାଏ   । କାରଣ  ବିହନ  ସୁପ୍ତ  ଅବସ୍ଥାରେ   ଥିବାରୁ  କ୍ଷୀଣ   ଶ୍ଵସନ  ହେବା  ସ୍ଵାଭାବିକ   । ବୀଜର  ମୃତାବସ୍ଥାରେ   ମଧ୍ୟ  ତାହା  ଉପରେ   ଥିବା  ଅଣୁଜୀବଗୁଡିକ  ହୁଏତ   ଶ୍ଵାସ  ପ୍ରଶ୍ଵାସର  ଲକ୍ଷଣ  ଦେଖାଇପାରନ୍ତି   ।

  3. ବିଦ୍ୟୁତ  ପରିବାହିତା   ପରୀକ୍ଷା
  4. ପାତିତ   ଜଳରେ  ବହନ  ମଞ୍ଜିଗୁଡିକୁ   ଭିଜାଇ   ଦିଆଯାଏ   । ତା’ପରେ  ଏହି  ଦ୍ରବଣର  ବିଦ୍ୟୁତ   ପରିବାହିତା  ପରୀକ୍ଷା  କରାଯାଏ  । ମୃତ  ଟିସୁ  ଗୁଡିକର  ଶତକଡା  ଭାଗ  ବୃଦ୍ଧିସହ  ବିଦ୍ୟୁତ  ପରିବାହିତାର  ବୃଦ୍ଧି  ପ୍ରାୟ  ସମାନୁପାତିକ  । ବୀଜର  ମୃତାବସ୍ଥାରେ  ପାରଗମ୍ୟତା  ବୃଦ୍ଧିପାଏ  । ଫଳରେ  ତା’ଦେହର  ସମସ୍ତ   ବିପାକୀୟ  ପଦାର୍ଥ  ଜଳ  ଭିତରକୁ  ଝରି  ଆସେ  ଏବଂ  ବିଦ୍ୟୁତ  ପରିବାହିତା  ବୃଦ୍ଧିପାଏ   । ଏହାଛଡା –

  5. ପୋଟାସିୟମ  ପରମାଙ୍ଗାନେଟ  ପଦ୍ଧତି
  6. ଇଣ୍ଡିଗୋକାରମାଇନ୍  ପଦ୍ଧତି
  7. ଭ୍ରୁଣ ପୋଷଣ  ପଦ୍ଧତି
  8. ଟେଟ୍ରାଜୋଲିୟମ  କ୍ଳୋରାଇଡ  ପଦ୍ଧତି
  9. ବୀଜର   ବିଭିନ୍ନ  ପଦ୍ଧତି  ଦ୍ଵାରା  ବିହନର  ଗଜା  ହେବା ଶକ୍ତିର  ତୁରନ୍ତ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିବ । ବୀଜର   ଅଙ୍କୁର  କ୍ଷମତାକୁ  ପ୍ରଭାବିତ   କରୁଥିବା   କେତେକ  ଉପାଦାନ –

    • ଭଣ୍ଡାର  ଅବସ୍ଥା
    • ବିହନର   ଜୀବନକାଳ ଓ  ସାଇତିବା   ବିଧି   ।
    • ବୀଜ  ପରିପକ୍ଵ  ହେବା  ବେଳର   ପାରିପାର୍ଶ୍ଵିକ   ଜଳବାୟୁ   ଅବସ୍ଥା   ।
    • ବୀଜର  ଆନୁବଂଶିକ   ଗଠନ  ।

    ଉପରୋକ୍ତ  ଉପାଦାନଗୁଡିକ   ମଧ୍ୟରୁ  ବିହନ  ସାଇତି   ରଖିବା  ଅବସ୍ଥାରେ   ଉପଯୁକ୍ତ   ଯତ୍ନ   ନେଇ  ବୀଜର  ଅଙ୍କୁରଣ   କ୍ଷମତା  ସୁରକ୍ଷିତ  ରଖାଯାଇପାରିବ  । ବାୟୁମଣ୍ଡଳର  ଅତ୍ୟଧିକ   ଜଳୀୟବାଷ୍ପ  ହିଁ  ଏକମାତ୍ର   ଉପାଦାନ  ଯାହା   ବୀଜର   ଅଙ୍କୁର   କ୍ଷମତାକୁ  ନଷ୍ଟ   କରିପାରେ   । ଏଣୁ   ବିହନ  ମଞ୍ଜିର   ଜଳୀୟ  ଅଂସ  ଯଦି   ନିମ୍ନଲିଖିତ   ପ୍ରକାରେ   ନିୟନ୍ତ୍ରଣ   କରି   ସାଇତି  ରଖାଯାଏ   ତେବେ  ବିହନର  ଅଙ୍କୁରଣ  କ୍ଷମତା  ନଷ୍ଟ  ନହୋଇ   ସୁରକ୍ଷିତ   ରହେ   ।

ଜଳୀୟ  ଅଂଶ   ଶତକଡା   ଭାଗ

ଫସଲ

ସାଧାରଣ  ଆଧାର  ପାତ୍ର

ବାଷ୍ପ  ପ୍ରତିରୋଧକ  ଆଧାରପାତ୍ର

ଗହମ

୧୨

ଧାନ

୧୨

ଓଟ୍

୧୨

ମକା

୧୨

ବାଜରା

୧୨

ଚିନାବାଦାମ

ବୁଟ

୧୦

ସୋରିଷ

କପା

୧୦

ବରଗୁଡି

-

ଟିଓସିପୋ

୧୦

-

ଜୁଆର

୧୨

ବରସିମ୍ ଓ  ଲୁସର୍ଣ୍ଣ

୧୦

ଭଲ  ଗଜା  ହେଉଥିବା  ଏବଂ  ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ  ଥିବା  ବିହନ  ସାଇତି  ରଖିବା  ଅବଧି, ଉତ୍ତାପ  ଏବଂ  ଜଳୀୟବାଷ୍ପର  ସମ୍ବନ୍ଧ  ।

ବିହନର  ଜଳୀୟ  ଅଂଶ  ଶତକଡା   ଭାଗ

ସାଇତି   ରଖିବା  ଅବଧି

ଧାନ – ୧୧ – ୧୩

ଛ’ ମାସ

ଗହମ – ୧୦ – ୧୨

ଏକ  ବର୍ଷ

ସୋରଘମ୍ – ୯ – ୧୧

ଦୁଇବର୍ଷ

କ୍ଷୁଦ୍ରଶସ୍ୟ – ୮ – ୧୦

ଚାରିବର୍ଷ

ବିହନର   ଜଳୀୟ  ଅଂଶ   ଊଣା  ଅଧିକ  ହେବା  ଦ୍ଵାରା   ବିହନର  ଯେଉଁ   କ୍ଷତିକାରକ   ପରିବର୍ତ୍ତନ   ହୁଏ   ତାହା  ନିମ୍ନ  ସାରଣୀରେ   ପ୍ରଦତ୍ତ   କରାଗଲା   ।

ବିହନର   ଜଳୀୟ  ଅଂଶ  ଶତକଡା ଭାଗ (%)

ବିହନର  ଅବସ୍ଥା

୪୦ – ୬୦

ଗଜା   ହୋଇଯାଇପାରେ    ।

୧୮ – ୨୦

ଗରମ   ହୋଇଯାଇପାରେ   ।

୧୨ – ୧୪

ମଞ୍ଜି  ଭିତର  ଓ  ବାହାର   ଫିମ୍ପି  ମାରିଯାଇପାରେ  ।

୧୨ – ୧୪

ଧୂମକ  ପ୍ରୟୋଗ   ବିହନର  କ୍ଷତି   କରିପାରେ  ।

୮ – ୯

କୀଟମାନେ  ସକ୍ରିୟ   ହୋଇ  ବଂଶ   ବିସ୍ତାର  କରିପାରନ୍ତି   ।

୫ – ୧୦

ଭଣ୍ଡାର ମୋହର ଲଗାଇ ମୁହଁ ବନ୍ଦ ରଖିବା  ନିରାପଦ ନୁହେଁ  ।

 

ବିହନରେ  ଜଳୀୟ  ଅଂଶ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଉପାୟମାନ

ବିହନରେ  ଜଳୀୟ  ଅଂଶ   କେତେ   ଜାଣିବା  ପାଇଁ   ନିମ୍ନଲିଖିତ   ଉପାୟମାନ   ଅନୁସରଣ  କରାଯାଇପାରେ   ।

  1. ପରମ୍ପରା   ଦାନ୍ତ  କାମୁଡା  ପଦ୍ଧତି
  2. ଆର୍ଦ୍ରତା  ମାପକାରୀ  ବିଦ୍ୟୁତ   ଯନ୍ତ୍ର
  3. ଇନଫ୍ରା – ରେଡ୍ – ଆର୍ଦ୍ରତା  ମାପକାରୀ   ଯନ୍ତ୍ର
  4. ତୈଳ  ନିଃସ୍ରବଣ  ପଦ୍ଧତି
  5. ଗବେଷଣାଗାର  ଉଭେନ୍  ପଦ୍ଧତି
  6. କାର୍ଲ   ଫିସର   ରିଏଣ୍ଟ  ପ୍ରଣାଳୀ

ଆଧାର  - ଶିକ୍ଷକ  ଶିକ୍ଷା  ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ରାଜ୍ୟ  ଶିକ୍ଷା  ଗବେଷଣା  ଓ  ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ  ପରିଷଦ



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate