অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

ବିଡଙ୍ଗ

ବିଡଙ୍ଗ

ଉପକ୍ରମ

ବିଡଙ୍ଗ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବନୌଷଧି ଭାବରେ ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଆମ ଦେଶର ଦେଶୀୟ ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଆସୁଛି । ବିଡଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାର କୃମିନାଶକ, କୀଟନାଶକ, ଓ ଗର୍ଭନିରୋଧକ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ବନୌଷଧି ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଵିତୀୟ ଅଟେ । “ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଫର ରିଭାଇଟାଲାଇଜେନସ ଲୋକାଲ “ “ହେଲ୍ଥ ଟ୍ରାଡିସନ” ନାମକ ବାଙ୍ଗାଲୋରର ଏକ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ବିଡଙ୍ଗ ସର୍ବାଧିକ ୨୦ ଟି ପ୍ରମୁଖ ଭାରତୀୟ ଔଷଧୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛନ୍ତି । ସେଣ୍ଟର ଫର ରିସର୍ଚ୍ଚ ଓ ପ୍ଲାନିଙ୍ଗି ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ଜଣାଯାଇଛି ଯେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଦେଶରେ ୪୦୦ ଟନ ବଡଙ୍ଗ ମଞ୍ଜି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ଏବଂ ୨୦୦୪-୨୦୦୫ ମସିହା ବେଳକୁ ଏହାର ଆବଶ୍ୟକତା ବଢି ୧,୦୦୦ କ୍ଵିଣ୍ଟାଲରେ ପହଞ୍ଚିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ତେଣୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଉଭୟ ଦେଶୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଏହାର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧିର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହାକୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭିତ୍ତିରେ ଚାଷ କଲେ ଏହା ଚାଷୀମାନଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ଦ୍ଵାରା ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିପାରିବ । ତେବେ ଏହାର ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଗଛର ଆକାର ପ୍ରଭୃତି ସମ୍ପର୍କରେ ସାମ୍ୟକ ଧାରଣା ରହିବା ଉଚିତ ।

ଉଦ୍ଭିଦ ପରିଚୟ -

ବିଡଙ୍ଗ ଏକ କାଠୁଆ ଲତା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ । ଏହା ମଧ୍ୟ ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ, ମଧ୍ୟଭାରତ ଓ ଉତ୍ତର –ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ ମାନଙ୍କର ପାହାଡିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାୟ ୪୦୦୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ବାଢୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ । ଭାରତ ବ୍ୟତୀତ ମିଆଁମାର, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ସିଙ୍ଗାପୁର , ମାଲେସିଆ, ତଥା ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।

ବିଡଙ୍ଗ ଗଛର ପତ୍ର ଚର୍ମସଦୃଶ ପତଳା, ୨ରୁ ୪ ଇଞ୍ଚ ଲମ୍ବ ଦୀର୍ଘ ବୃତ୍ତାକାର କିମ୍ବା ଭାଲାକାର ସଦୃଶ ତୀକ୍ଷଣାଗ୍ର ଏବଂ ଉଜ୍ଵଳ ଚିକ୍କଣିଆ ପୃଷ୍ଠଯୁକ୍ତ ଅଟେ । ଏହାର ଫଳ ଧଳା କିମ୍ବା ଫିକା ହଳଦିଆ ମିଶ୍ରିତ ସବୁଜ ବର୍ଣ୍ଣର ଅଟେ ଏବଂ ଗୁଚ୍ଛ ହୋଇ ଫୁଟିଥାଏ । ଏହାର ଫଳର ସ୍ଵାଦ ତୈଳଯୁକ୍ତ ତଥା ରାଗ ରାଗ ଲାଗେ । ଏହାର ଫଳ ଉପର ଖୋଳରେ ତୈଳ ଗ୍ରନ୍ଥୀ ଦେଖାଯାଏ ।

ବୈଜ୍ଞାନିକ ନାମ

:

ଏମ୍ବେଲିୟା ରାଇବସ

ବଂଶ

:

ମିରସିନେସି

ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାଗତ ନାମ

ଓଡିଆ

:

ବିଡଙ୍ଗ

ସଂସ୍କୃତ

:

ବିଡଙ୍ଗ, କୃତିଘ୍ନ , ଜନ୍ତୁଘ୍ନ

ବଙ୍ଗଳା

:

ବିଡଙ୍ଗ, ବିରଙ୍ଗ

ହିନ୍ଦୀ

:

ବାୟବଡଙ୍ଗ

ତେଲୁଗୁ

:

ବାୟୁବିଡଘଂମୁ

ଇଂରାଜୀ

:

Babreng fruits of Embelia ribes

ତାମିଲ

:

ବାୟୁବିଲଙ୍ଗମ


 

ବିଡଙ୍ଗ ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ

ରାସାୟନିକ ସଂଗଠନ -

ଏହାର ଫଳରେ ଏମ୍ବେଲିଜ ଏସିଡ ବା ଏମ୍ବେଲିଜ ନାମକ ଏକ ସ୍ଵର୍ଣ୍ଣାଭ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର କ୍ଷାରାଭ ପଦାର୍ଥ ୨.୫% ମାତ୍ରାରେ ମିଳିଥାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏଥିରେ ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ କ୍ରିଷ୍ଟେମ୍ବିନ ନାମକ ଏକ କ୍ଷାରାଭ ତଥା ଉଡଣଶୀଳ ତୈଳ, ରଞ୍ଜକଦ୍ରବ୍ୟ , ଟାନିନ ତଥା ରାଳ ସଦୃଶ ପଦାର୍ଥ ମିଳିଥାଏ ।

ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଓ ପ୍ରୟୋଗ -

ଏହା ଏକ ଉତ୍ତମ କୃତିଘ୍ନ, ବା କୀଟନାଶକ , ରକ୍ତଶୋଧକ , ବାତହର ଏବଂ ରସାୟନ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ବନୌଷଧି ଅଟେ । ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ପୀତକୃମି ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟୁତ୍ତମ ଔଷଧ ଅଟେ ।ଛୋଟ ପିଲାଙ୍କ ସମସ୍ତ ରୋଗ ପାଇଁ ଏହା ଉତ୍ତମ ଔଷଧ ଅଟେ । । ବିଶେଷତଃ ଆଧ୍ୟାନ ବା ପେଟ ଗ୍ୟାସ ହେଲେ ଶୂଳ ବା ପେଟଯନ୍ତ୍ରଣା , କୁପଚନ ଏବଂ ଅଗ୍ନିମାଦ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ରୋଗରେ ଦୁଗ୍ଧରେ ଏହାକୁ ସିଝାଇ ସେହି ଦୁଗ୍ଧକୁ ରୋଗୀକୁ ପିଆଇଲେ ଉପରୋକ୍ତ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୋଇଥାଏ । ଗୁଣ୍ଡାମାଳା ରୋଗରେ ବାଇବିଡଙ୍ଗକୁ ଗୁଗୁଳ, ଶଙ୍ଖଭସ୍ମ ମହୁ ତଥା ଘିଅ ସହିତ ଦେଲେ ବିଶେଷ ଉପଶମ ମିଳେ । ଏହାଛଡା, ଜୈବିକ କୀଟନାଶକ ତଥା କପଡା ରଙ୍ଗ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାର କୀଟନାଶକ ଓ ଗର୍ଭନିରୋଧକ ଉପଯୋଗୀତା ପାଇଁ ଏହାର କୃଷିକଣ ଚାହିଦା ସମ୍ଭାବନା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ ଅଟେ ।

ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ମୃତ୍ତିକା

ବିଡଙ୍ଗ ଗଛ ଭାରତବର୍ଷ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ । ଆମଦେଶର ଜଳବାୟୁ ଏହାର କୃଷିକରଣ ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ । ବିଡଙ୍ଗ ଗଛ ପାଇଁ ଗଭୀର , ଉର୍ବର ଓ ବାଲିଆ ନିଗିଡା ମାଟି ଆବଶ୍ୟକ । ଅବଶ୍ୟ ଏହା ବାଲିଆ ଦୋରସା ମାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କଳା କର୍ପାସ ମାଟି ତଥା ଲାଲ ଲେଟରାଇଟ ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ଚାଷ କରାଯାଇପାରିବ ।

ଜମି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ରୋପଣ ପଦ୍ଧତି

ବିଡଙ୍ଗ ଗଛକୁ ସିଧା ଜମିରେ ଲଗାଯାଇପାରିବ ତଥା ବାଡିରେ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଇପାରିବ । ଏହାକୁ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖାଲିଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏପରିକି ପତିତ ଜମିରେ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଇପାରିବ । ମେ- ଜୁନ ମାସରେ ୨x୨ ମିଟର ବ୍ୟବଧାନରେ ୩୦x୩୦x୩୦ ସେମି ଗାତ ଖୋଳାଯିବ ଖରାରେ ସୁଖିବା ପାଇଁ ଛାଡିଦିଆଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାତରେ ପ୍ରାୟ ୧ କିଗ୍ରା ଶୁଖିଲା ଗୋବର ଖତ ଏବଂ ୨୦୦ ଗ୍ରାମ ନିମ ପିଡିଆ ମିଶାଇ ଦେବା ଉଚିତ ।

ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରୋଦଗମ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲଗାଇଲେ ମଞ୍ଜି ପୋତିଳେ ପ୍ରାୟ ୬ରୁ ୯ ଦିନରେ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରୋଦଗମ ହୋଇଥାଏ । ଦେଢମାସ ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ପଟାଳିରୁ ଉପାଡି ଖତ ମାଟି ଓ ବାଲି ମିଶ୍ରଣରେ ଭରିହୋଇଥିବା ପଲିଥିନମୁଣାରେ ପୋତାଦିଆଯାଏ । ଏକର ପ୍ରତି ୨ କିଗ୍ରା ମଞ୍ଜିର ଆବଶ୍ୟକତା ହୁଏ । ପ୍ରାୟ ୩୫ ପ୍ରତିଶତ ମଞ୍ଜି ଅଙ୍କୁରଣ ହୋଇଥାଏ । ପଲିଥିନ ମୁଣାରେ ଚାରା ଗଛ ୩ ମାସ ରହିଥାଏ ।

ଫସଲର ଯତ୍ନ ଓ ଜଳସେଚନ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ଗଛ ମୂଳରୁ ନିୟମିତ ବ୍ୟବଧାନରେ ଘାସ ବଛାବଛି କରି ପରିଷ୍କାର ରଖାଯିବା ଉଚିତ । ଏହି ଫସଲ ସାଧାରଣତଃ ଜଳସେଚନ ଦରକାର କରେ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟାଧିକ ଉତ୍ପାଦନ ନିମନ୍ତେ ମାସକୁ ଅତିକମରେ ଥରେ ଜଳସେଚନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ।

ଆନ୍ତଃ ଫସଲ -ଏହା ସହିତ ଗହମ, ଚଣା ସୋରିଷ ଭୁଇଁନିମ୍ବ ଆଦି ଫସଲ ଚାଷ କରେ ଅଧିକ ଲାଭଜନକ ଅଟେ ।

ଆର୍ଥିକ ଲାଭ

ଫଳର ଉତ୍ପାଦନ ଗଛ ଲଗାଇବାର ତୃତୀୟ ବର୍ଷରୁ କରାଗଲେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଲାଭ ମିଳିଥାଏ । ଏକର ପ୍ରତି ୪ ଟନ କମ୍ପୋଷ୍ଟ ଖତ+ ୪୦ କିଗ୍ରା, ନାଇଟ୍ରୋଜେନ ତଥା ୨୦ କିଗ୍ରା ପଟାସ ପ୍ରୟୋଗ କରାଗଲେ , ଗଛର ବୃଦ୍ଧି ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଉତ୍ପାଦନ ଅଧିକ ମିଳିଥାଏ ।

ଯଦିଓ ବିଡଙ୍ଗ କୃଷିକରଣ ବିସ୍ତୁତ ଭାବେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କରାଯାଇପାରି ନାହିଁ , ତଥାପି ଆନୁମାନିକ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଗଛପ୍ରତି ୫୦୦ ଗ୍ରାମ ମଞ୍ଜି ମିଳିଲେ ଏକର ପ୍ରତି ହାରାହାରି ୫୦୦ କିଗ୍ରା ମଞ୍ଜି ମିଳିପାରିବ । ଏହାକୁ ୫୦ ଟଙ୍କା ମାୟାରେ ବିକ୍ରି କରାଗଲେ ବାର୍ଷିକ ୨୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ମିଳିପାରିବ । ଏହି ଆୟ ଆଗାମୀ ବର୍ଷ ଗୁଡିକରେ ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ୨୦-୨୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅମଳ ମିଳିଥାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଙ୍ଗଲରୁ ସଂଗୃହିତ ହେଉଥିବାରୁ ବିଡଙ୍ଗ ଫସଲ ଯଦିଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଜନକ ନୁହେଁ ;କିନ୍ତୁ ଏହାର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଓ ଚାହିଦା ଧୀରେ ଧୀରେ ବଢିବାରେ ଲାଗିଛି । ଏହାକୁ ଜୈବିକ କୀଟନାଶକ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଗଲେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ଓ ଚାହିଦା ବଢିଯିବ ।

ଆଧାର  - ଡାକ୍ତର ଦୀନବନ୍ଧୁ ମହାରଣା



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate