অসমীয়া   বাংলা   बोड़ो   डोगरी   ગુજરાતી   ಕನ್ನಡ   كأشُر   कोंकणी   संथाली   মনিপুরি   नेपाली   ଓରିୟା   ਪੰਜਾਬੀ   संस्कृत   தமிழ்  తెలుగు   ردو

ପନିପରିବା ଚାଷ (ପନିପରିବା ବଢାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ)

ପନିପରିବା ବଢାଇବା ପ୍ରଣାଳୀ

ପନିପରିବା ଚାଷର ଇତିହାସ ଆଦିମ ଯୁଗଠାରୁ ବିଚାର କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ , ପ୍ରଥମେ ମଣିଷ ବନଜଙ୍ଗଲରୁ ହିଁ ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ବ୍ୟବହାର କଲା । ସେ ବ୍ୟବହାର ଦ୍ରବ୍ୟର ମଞ୍ଜି , ଉଦ୍ଭିଦ କାଣ୍ଡ ବା ଚେର ଗୃହ ନିକଟରେ ପକାଇଲା । ତାହା ଗଛ ହେଲା ତଦ୍ଵାରା ସେ ଉକ୍ତ ପନିପରିବା ଚାଷ ଘର ପାଖେ କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷା କଲା । ଜନ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବଗିଚା ଗଢିଉଠିବା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ନିଜ ବ୍ୟବଧାନ ଲାଗି ପନିପରିବା ସଂରକ୍ଷିତ କରି ଅନ୍ୟକୁ ବିକ୍ରି କରି ନିଜର ଦରକାର ହେଉଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟ ଚେଷ୍ଟା କଲା । ସହର ନଗର ଆଦି ଗଢି ଉଠିବା ପରେ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭିତ୍ତିରେ ପନିପରିବା ଚାଷ ବହୁ ପରିମାଣରେ କରାଗଲା । କ୍ରମେ ଶିଳ୍ପସଂସ୍ଥାକୁ ଯୋଗାଇ ଓ ବହୁ ପରିମାଣରେ ସାଇତି ରଖି ଲୋକଙ୍କୁ ଯୋଗାଇବାକୁ ସମ୍ଭବ ହେଲା । ସେହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପନିପରିବା ଚାଷକୁ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି ଯଥା –

  1. ପାଠଶାଳା ବଗିଚା
  2. ପାକଶାଳା ବଗିଚା
  3. ବ୍ୟବସାୟିକ ବଗିଚା
  4. ଟ୍ରକ ଗାର୍ଡନିଙ୍ଗ
  5. ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ଲାଗି ବଗିଚା
  6. କୃତ୍ରିମ ଉପାୟରେ ବହୁଳ ପରିବା ଚାଷ ।
  7. ପୋଷିତ ପନିପରିବା ଚାଷ

ପାଠଶାଳା ବଗିଚା

ଶ୍ରେଣୀ କକ୍ଷ ଶିକ୍ଷାପଦ୍ଧତି ଆମ ଦେଶରେ ପ୍ରଧାନ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲା । ପୂର୍ବରୁ ଅବଧାନ ଶିକ୍ଷା ଦ୍ଵାରା ମାଡ, ଦଣ୍ଡ ଓ ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଶାସକ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ହେଉଥିଲା । ଏହା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁ ଦିନସାରା ଗୋଟିଏ ବଖରାରେ ବସି ପାଠପଢିବା ଦ୍ଵାରା ତାର ଶିକ୍ଷାପ୍ରତି ବିରକ୍ତ ଭାବ ଜାତ ହେଉଥିଲା । ତା ଛଡା ପ୍ରକୃତି ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷାଦେବା ସମୟରେ କୋମଳ ମତି ବାଳକ ବାଳିକାମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଆନୁମାନକରି ବିଷୟ ବୁଝି ମନେରଖିବାକୁ ପଢୁଥିଲା ।କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ପ୍ରକୃତି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରି ଶିକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି । ଏକଥା ଅନୁଭବ କରି ଶିକ୍ଷାବିତମାନେ ପାଠଶାଳା ବଗିଚାରେ ପରିକଳ୍ପନା କଲେ । ଶିକ୍ଷା ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡିକରେ ବଗିଚାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତଣନ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଶିଶୁମାନେ ମନଖୁସିରେ ସେଥିପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇ ନିଜେ ପରିଶ୍ରମ କରି ଫଳ , ପନିପରିବା ଫଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫସଲ ଅମଳ କରିବାରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ବଗିଚାରେ ପରିଶ୍ରମ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସେମାନଙ୍କ ମନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ରହେ । ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗଠିତ ହୋଇ ପାରେ ଓ ପ୍ରକୃତି ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ ସମ୍ପର୍କରେ ସେମାନେ ଧାରଣା ପାଇଥାନ୍ତି । ଆଧୁନିକ ସହର ବା ପୁରପଲ୍ଲୀ ସ୍କୁଲଗୁଡିକରେ ପାଠଶାଳା ବଗିଚା ସ୍ଥାପନ ଦ୍ଵାରା ନିମ୍ନୋକ୍ତ କେତୋଟି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧିତ ହୋଇଥାଏ ।
  • ସ୍କୁଲ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵରେ ଶୋଭାବର୍ଦ୍ଧନ – ସ୍କୁଲ ଚାରିପାଖେ ବଗିଚାରେ ଫଳ,ପନିପରିବା ଓ ଫୁଲ ଗଛ ଲଗାଇବା ଦ୍ଵାରା ସ୍କୁଲର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ ।
  • ପାଠଶାଳା ବଗିଚା ଦ୍ଵାରା ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷାପଦ୍ଧତିରେ ଉଦ୍ୟାନ ବିଜ୍ଞାନ ଓ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ ଶିକ୍ଷାବିଷୟରେ ବ୍ୟବହାରିକ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପାଇଁ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ ପାରେ । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ବିଭିନ୍ନ ଉଦ୍ଭିଦର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ଦ୍ଵାରା ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଚାକ୍ଷୁଷ ଜ୍ଞାନଅର୍ଜନ କରିବାର ସୁବିଧା ପାଇଥାନ୍ତି ।
  • ପାଠଶାଳା ଉଦ୍ୟାନ ଆଦର୍ଶ ଦିଗଦର୍ଶନ ଉଦ୍ୟାନ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥାଏ । ସ୍କୁଲ କ୍ଷେତରେ ନୂଆନୂଆ ପ୍ରକାରର ଫସଲ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବେ ଚାଷ କରାଯାଇ ପାରେ । ଏହାଦ୍ଵାରା ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ଉକ୍ତ ଫସଲ ଦେଖି ନୂତନ ପ୍ରକାର ଚାଷ ପ୍ରତି ମନ ବଳାଇଥାନ୍ତି ।
  • ପାଠଶାଳା ଉଦ୍ୟାନରେ ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକ ମହତ୍ଵ ଶିକ୍ଷା କରିଥାଏ । ବଗିଚାର ସହପାଠୀମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଦ୍ଵାରା ତାର ମନରେ ଭାତୃଭାବ ଦେଶଭକ୍ତ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ ।
  • ଶିଶୁମାନେ ସ୍ଵାବଲମ୍ବନଶୀଳ ଶିକ୍ଷା କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ଜିନିଷ ପ୍ରତି ଆଦର କରିବାର ମନୋଭାବ ଜାତ ହୁଏ ।
  • ପାଠଶାଳା ବଗିଚାରୁ ଲବଧ ଫଳ ଓ ପନିପରିବାଗୁଡିକ ପିଲାମାନଙ୍କ ମାଧ୍ୟହ୍ନ ଭୋଜନ କାଳରେ ଖାଦ୍ୟ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।

ସ୍କୁଲ ବଗିଚାରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ

ପ୍ରତି ସ୍କୁଲ ବଗିଚାକୁ କେତୋଟି ଭାବରେ ବିଭକ୍ତ କରଯାଇ ପାରେ । (୧) ଫଳ ବଗିଚା , (୨) ଫୁଲ ବଗିଚା, (୩) ପନିପରିବା ବଗିଚା । କେତେକ ସ୍କୁଲରେ ଗୁଳ୍ମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ ପୋଷଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଆଉ କେତେକରରେ କୁଣ୍ଡ ପୋଷଣ ଉଦ୍ଭିଦ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇ ଥାଏ । ପୁଣି ଆଉ କେତେକ ସ୍କୁଲରେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ କ୍ଷେତ୍ର ତଳିପଟି ଆଦିର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଥାଏ । ଆଦର୍ଶ ସ୍କୁଲ ବଗିଚା ଲାଗି ପ୍ରଥମ ଉପସ୍ଥିତି ଅବସ୍ଥାକୁ ଦ୍ରୁଷ୍ଟିରେ ରାଖୀ ଗୋଟିଏ ଚିତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବା ଅବଶ୍ୟକ । ସାଧାରଣତଃ ସ୍କୁଲ ଘରର ସାମ୍ନା ଅଂଶରେ ବଗିଚା କରାଯିବା ବିଧେଯ । ସ୍କୁଲ ଛାତ୍ର ଛାତ୍ରୀଙ୍କ ଲାଗି ଖେଳପଡିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ଦରକାର । ସ୍କୁଲର ପଛପଟେ ପନିପରିବା ଫସଲଲାଗି କ୍ଷେତ୍ର, ଫଳବୃକ୍ଷ ରୋପଣ ଲାଗି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ଉଚିତ । ଏତତଦ୍ଵାରା ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ କ୍ଷେତ୍ର ଛାତ୍ରଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗୀତା ସଂଚାର ପାଇଁ ସ୍ଵକୀୟ ପଟାଳି ଓ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସୁବିଧା ଥିଲେ ଆଦର୍ଶ କ୍ଷେତ କରାଯିବା ବାଞ୍ଛନୀୟ । ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ କ୍ଷେତ ରଖିବାର ପ୍ରଧାନ ଉଦେଶ୍ୟ ହେଲା ଯେ , ପ୍ରତ୍ୟେକ ଋତୁରେ କେତୋଟି ଫସଲ ନିର୍ବାଚିତ କରି ସେଗୁଡିକର ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନାତ୍ମକ ଅବଲୋକନ କରିବା ଖତ , ସାର ପ୍ରୟୋଗର ପ୍ରଭେଦ ଦେଖିବା ବା ରୋଗ ପୋକ ନଷ୍ଟକାରକ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରି ସେ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବା ଏହା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଓ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ ଓ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହାର ପ୍ରଭେଦ ଆଦି ଦେଖିବ ଶିକ୍ଷାକରିଥାନ୍ତି ।

ପିଲାମାନେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପଟାଳିରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏକାକୀ ବା ଏକାଧିକ ଗୋଟିଏ ପଟାଳିରେ କାର୍ଯ୍ୟକରିଥାନ୍ତି । ସ୍କୁଲଲାଗି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଜମିର ପରିମାଣକୁ ଧରି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ । ଏହି ପଟାଳିରେ ପିଲାମାନେ ନିଜେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ କରିଥାନ୍ତି । ପିଲାମାନଙ୍କ ସମୂହ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକରିବା ଲାଗି ବଡ ବଡ କ୍ଷେତ୍ର ରଖାଯିବା ଉଚିତ । ଏଥିରୁ ଅମଳ ହେଉଥିବା କାକୁଡି , ତରଭୁଜ, କଦଳୀ, ସପୁରି, ପିଜୁଳି ଆଦି ପିଲାମାନଙ୍କ ସ୍କୁଲ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ଯୋଜନାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ବାଞ୍ଛନୀୟ । ଏହା ଦ୍ଵାରା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବଗିଚା କାମ ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ହୋଇଥାଆନ୍ତି ।

ତଳି ଉତ୍ତରିବା ଲାଗି ତଳିପଟି ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିକଟରେ ବା କୂଅ ନିକଟରେ ରଖିବା ଦରକାର । ୨୦୦ ବର୍ଗ ଫୁଟର ଜାଗା ଏଥିଲାଗି ଯଥେଷ୍ଟ ହେବ । ଏହା ଛଡା ୧୦୦ ରୁ ୨୦୦ ବର୍ଗଫୁଟର ଜାଗା ଖାଗାଢ ପାଇଁ ରଖିବା ଉଚିତ । ଏହା ବଗିଚାର ପଛପଟେ ଗୋଟିଏ କଣରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ଉଚିତ ।

ସ୍କୁଲ ବଗିଚା ଲାଗି କୌଣସି ବଡ ବଡ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଦରକାର ନାହିଁ । କେବଳ ହାତ ହତିଆର ସୁବିଧାଜନକ ହୋଇଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ ଦାନ୍ତିଆ, ଶାବଳ, ଖୁରୁପି, ଝୁରା, ବାଲଟି, କଟୁରି , ଦା, ଟାଙ୍ଗିଆ, କରତ ରେକ ଆଦି ହାତ ହତିଆର ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଦରକାର ।

ତେଣୁ ବଗିଚାର ସପରିଚାଳନା ଲାଗି ଶିକ୍ଷକ ସମସ୍ତ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଆଗରୁ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପ୍ରତ୍ୟେକଋତୁ ଆରମ୍ଭରୁ ବିହନ, ସାର, ଯନ୍ତ୍ରପାତି ସଂଗ୍ରହ କାରୀ ରଖିବା ଓ ସେହି ଋତୁରେ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁସୃତ ହେବ ତାହା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ପରିକଳ୍ପନା କରି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟକରାଇବା ଉଚିତ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସ୍କୁଲ ବଗିଚାରେ ରୋଡ, ଲନ, ଫୁଲ, ପଟାଳି, ପନିପରିବା ପଟାଳି, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫସଲ ପଟାଳି ତଥା କ୍ଷେତଗୁଡିକର ବିନ୍ୟାସକରଣ ସରଳ ଓ ସିଧାଭାବେ ହେବା ଉଚିତ ।

ପାକଶାଳା ବଗିଚା

ସହର ବା ପଲ୍ଲୀରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ନିଜ ଗୃହ ଚାରିପାଖ ଜମିର ସଦବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର । ଏହା ଦ୍ଵାରା ଗୃହର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ତଟକା ପନିପରିବା ଓ ଫଳ କିଛି ପରିମାଣରେ ଗୃହର ବ୍ୟବହାର ଲାଗି ଯୋଗାଡ କରାଯାଇ ପାରିବ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗୃହ ବଗିଚାରେ ଗୃହ ସାମ୍ନା ଜାଗାରେ ଜମିର ପରିମାଣ ଦେଖି ଲନ (ତୃଣ ଶଯ୍ୟା) ଓ ଫୁଲ ପଟାଳି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୋଭାବର୍ଦ୍ଧଣ ଉଦ୍ଭିଦ ଲଗାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବା ବିଷୟ ଗୃହ ଉଦ୍ୟାନ ପଛପେଟ ବାଡକରକୁ ଲାଗି କଦଳୀ , ଅମୃତଭଣ୍ଡା , ସପୁରି, ପିଜୁଳି ଓ ସୁବିଧା ଥିଲେ ଆମ୍ବ, ନଡିଆ, ପଣସ, ଲିଚୁ, ଓ କମଳା ଆଦି ଫଳଗଛ ମଧ୍ୟ ଲଗାଯାଇ ପାରେ ଓ ଗଛର ପଛପଟ ଜାଗାରେ ପନିପରିବା ଚାଷର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ସୁବିଧାଜନକ ହୋଇଥାଏ । ଗୃହର ପାକଶାଳା ଲାଗି ପନିପରିବା ଏହି କ୍ଷେତରେ ଅମଳ କରଯାଉଥିବା ହେତୁ ଏହାକୁ ପାକଶାଳା ବଗିଚା ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଗୃହରେ ରହୁଥିବା ପରିବାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜେ ନିଜର ଅବସର ସମୟରେ ବଗିଚାରେ କମ କରି ପନିପରିବା ଉପୁଯାଇ ପାରିବ । ଗୃହର ପାରିବା ତଥା ବାସନ ଧୁଆ ପାଣି , ଗାଧୁଆ ଘରର ନିଷ୍କାସିତ ଜଳ ପନିପରିବା କ୍ଷେତରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ ଓ ଗୃହର ଆବର୍ଜ୍ଜନା ବଗିଚାର ପତ୍ର, ଡାଳ, ଆଦି ଉଦ୍ଭିଦ ଅଂଶ ଓ ପାକଶାଳାର ପନିପରିବା ଚୋପା ଆଦି ଖତ ଗାଢରେ ପଡି ବଗିଚାକୁ ଖତ ଯୋଗାଇଥାଏ । ପାଞ୍ଚଜଣ ବିଶିଷ୍ଟ ପରିବାର ଲାଗି ୦.୧୫ ରୁ ୦.୨୫ ଏକର ଜମି ପାକଶାଳା ବଗିଚା ଥିବା ଦରକାର ।

କଞ୍ଚା କଦଳୀ

ଜୁନ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର- ମିଠା ମକା , ଅକ୍ଟୋବର, ଡିସେମ୍ବର- ବିନ , ଜାନୁଆରୀ , ମାର୍ଚ୍ଚ- ଟମାଟୋ

ଜୁନ ସେପ୍ଟେମ୍ବର- ଶାଗ

ମୁନିଗା ବା ସଜନା

କଞ୍ଚା କଦଳୀ

ଜୁନ , ସେପ୍ଟେମ୍ବର- ଭେଣ୍ଡି, ଅକ୍ଟୋବର , ଜାନୁଆରୀ- ଟମାଟୋ,

ନଭେମ୍ବର, ଜାନୁଆରୀ- ଆଳୁ

ଦେଶୀଆଳୁ

ପାଚିଲା କଦଳୀ

ଜୁଲାଇ, ଅଗଷ୍ଟ ମୂଳା

ଜୁଲାଇ ଅକ୍ଟୋବର- ଗୁଆଁର

କୁନ୍ଦୁରୁ

ପୋଟଳ

ଜୁନ ,ଡିସେମ୍ବର – ଲଙ୍କା ମରୀଚ

ଏପ୍ରିଲ, ମାର୍ଚ୍ଚ- ଲାଉ

ସାରୁ ଜାତୀୟ

ପୋଟଳ

ଜୁନ ମାର୍ଚ୍ଚ – ଚିଣ୍ଡା

ଜୁଲାଇ,ଅକ୍ଟୋବର ଲଙ୍କା ମରୀଚ

ତରଭୁଜ ବ କରଭୁଜ

ପୋଦିନା

ଜୁଲାଇ, ଅକ୍ଟୋବର- ଗୁଆଁର ଡିସେମ୍ବର , ଫେବୃୟାରି-ମୂଳା

ଡିସେମ୍ବର , ମାର୍ଚ୍ଚ- ଫ୍ରେଞ୍ଚବିନ

କଖାରୁ , ଜହ୍ନି

ଭୁଷୁଙ୍ଗା

ଜାନୁଆରୀ , ଜୁନ – ତରଭୁଜ

ଜୁଲାଇ, ଅକ୍ଟୋବର – ମୂଳା

ପାଣିକଖାରୁ

କାଗିଜି ଲେମ୍ବୁ

ଅମୃତ ଭଣ୍ଡା

ଅମୃତ ଭଣ୍ଡା

ପିଜୁଳି

ଆଧାର - ଡଃ ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାସ ,ମୁଖ୍ୟ ଅଧ୍ୟାପକ , ଉଦ୍ୟାନ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗ ,କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ , ଭୁବନେଶ୍ଵ



© 2006–2019 C–DAC.All content appearing on the vikaspedia portal is through collaborative effort of vikaspedia and its partners.We encourage you to use and share the content in a respectful and fair manner. Please leave all source links intact and adhere to applicable copyright and intellectual property guidelines and laws.
English to Hindi Transliterate